Trả lời thư của Đặng Thái
Hòa.
Chú cám ơn Đặng Thái Hòa nhiều
lắm, khi Hòa đã chịu khó ghi lại những kiến giải của
các bạn, chung quanh câu thơ “Ơn em ngực ngải môi
trầm / cho ta cỏ mặn trăm lần lá ngoan” của Chú.
Đặng Thái Hòa cũng cho chú được
gửi lời cám ơn các bạn của Hòa, đã có những kiến
giải (dù khác nhau) về hai câu thơ kể trên.
Hồi nào giờ, chú vẫn quan niệm
một câu thơ, một bài thơ như một bức tranh. Tùy vị
trí tức chỗ đứng của người thưởng ngoạn mà, bức
tranh sẽ có được cảm nhận ra sao, thế nào…
Với thi ca thì tùy kiến thức,
khuynh hướng, kinh nghiệm sống…, thậm chí cảnh tình
của người đọc thơ (ngay lúc họ nhập vào bài thơ hay
câu thơ) mà, mỗi người sẽ có cho riêng mình một kiến
giải nào đó, về câu thơ / bài thơ ấy.
Từ quan điểm này, chú muốn nói
mọi kiến giải của con, cũng như của các bạn con, đều
có “sự sống” riêng của nó.
Cũng từ quan niệm vừa kể, chú
rất ít giải thích tường tận một bài thơ của mình.
Tuy nhiên, trước sự tha thiết,
chân tình của Đặng Thái Hòa, cô Hạnh Tuyền, người
phụ trách trang nhà dutule.com nhắc nhở chú nhiều lần
rằng, nên trả lời thư của Đặng Thái Hòa. Và, sau
nhiều ngày, hôm nay có ít giờ rảnh, chú xin trả lời
Hòa từng điểm, như sau:
- Thứ nhất, khi viết hai câu thơ
kể trên, chú không hề có một liên tưởng gần, xa nào
với ý “…là hiện thân của 1 vẻ đẹp bình dị mà
mênh mang lòng bao dung...”
-Thứ nhì, khi viết hai câu thơ
trên, chú cũng không hề có một liên tưởng gần, xa nào
tới “…những hình ảnh tương phản, đối lập…” Nó
càng không mang ý nghĩa “…khiêm tốn hạ mình của người
chồng mang ơn người vợ…”
- Và, sau cùng, 2 câu thơ trên,
chúng ở xa lắm, hình ảnh “vườn hoang trinh nữ xếp
đôi lá rầu.” Nếu chúng ta phải cho nó một nơi
chốn để “định cư” thì, nó là một căn phòng, chứ
không phải một mảnh vườn, Đặng Thái Hòa à.
Bây giờ, là những gì chú có
thể viết xuống, như một chứng tỏ cụ thể lòng chú
quý con và các bạn con, xuyên qua hai câu thơ chúng ta đã
cùng nhắc tới:
- Hai câu thơ của chú, đề cập
tới hai bộ phận trên thân thể người nữ mà, chú cho
là rất thiêng liêng.
Chú nói rất thiêng liêng vì đặc
tính hay, nhiệm vụ của nó là truyền giống và nuôi
dưỡng…Nhờ hai bộ phận đó mà nhân loại (trong đó có
Hòa và chú) hiện diện trên trái đất, ngày hôm nay.
- Trên nguyên tắc, chúng ta không
bị cấm kỵ (taboo) khi nhắc tới thân thể người nữ.
Nhưng vì căn bản của văn chương là “lời (hay từ)
phải đẹp” (thì mới là văn chương). Nên chú không
thể viết xuống một cách thô lậu, trần trụi…
Trong văn chương, nếu chúng ta
nhắc tới một số bộ phận nào đó, trên thân thể
người nữ, bằng tên gọi đích danh của chúng thì, chú
cho là nó…phản văn chương. Chưa kể, nó hạ thấp giá
trị của người nữ.
- Vì thế, chú chọn hình thức
ẩn dụ (metaphor) và liên tưởng… là những kỹ thuật
căn bản mà văn chương đã cung cấp cho các thi sĩ, nếu
họ hiểu và nắm được những kỹ thuật ấy.
Đặng Thái hòa thân mến, chú
mong cháu hiểu, đó là tất cả những gì chú có thể trả
lời Hòa qua thư này.
Nếu Hòa và các bạn vẫn chưa
nhận ra điều chú nói, thì, cho chú xin, một lần nào gặp
được nhau, chú sẽ nói riêng, rõ hơn nữa, với Hòa.
Thân mến,
Chú Du Tử Lê.
