PHẠM PHÚ MINH - Học triết với thầy Trần Bích Lan

12 Tháng Mười Một 20214:01 CH(Xem: 881)
PHẠM PHÚ MINH - Học triết với thầy Trần Bích Lan

Mùa hè năm 1959, lớp Đệ nhị C trường Petrus Ký chúng tôi với sĩ số 40 người, đã thi Tú tài 1 và đậu được đúng 9 người. Với số người đậu Tú tài 1 quá ít như vậy, Petrus Ký không thể mở lớp Đệ nhất C, và cả 9 đứa chúng tôi: Cao Văn Bảy, Nguyễn Thiện Giao, Quan Trung Hiếu, Trương Thanh Hoàn, Tân Văn Hồng, Lê Tấn Kiệt, Trần Đại Lộc, Phạm Phú Minh, Phạm Quang Trung được đưa qua “học nhờ” lớp Đệ nhất C của trường Chu Văn An.
Hồi đó vì trường mới chưa xây xong, các lớp học của Chu Văn An vẫn còn dùng những tòa nhà trong khuôn viên rất rộng của trường Petrus Ký. Riêng lớp Đệ nhất C thì được học trong một cái nhà một tầng khá lớn nằm ngay gần sân vận động, có cổng mở ra đường Trần Bình Trọng. Suốt một năm học trong cái phòng học đơn độc này (mà chúng tôi nghe loáng thoáng trước kia là chuồng nuôi ngựa của người Pháp), chúng tôi không bao giờ biết văn phòng của trường Chu Văn An nằm ở chỗ nào, chưa từng thấy mặt ông Hiệu trưởng lần nào. Thời gian về sau Trung tâm Học liệu của bộ Giáo Dục được xây cất trên mảnh đất này.
Học sinh của lớp Đệ Nhất C Chu Văn An năm đó là một tổng hợp khá phức tạp. Ngoài học sinh ban C của chính trường Chu Văn An thi đậu Tú tài 1 lên lớp học tiếp tục, những học sinh tương tự của các trường Petrus Ký, trường Võ Tánh Nha Trang, trường Nguyễn Đình Chiểu Mỹ Tho đều được thu nhận để học tiếp lớp Đệ Nhất C. Cho nên lớp Đệ Nhất C năm đó rất đông đúc và nguồn gốc địa phương của học sinh cũng không thuần nhất: người Bắc di cư, trộn lẫn với dân Sài Gòn chính cống, với dân ven biển miền Trung, và với con em miền Lục tỉnh… Thật là một tập hợp của tứ chiếng giang hồ.


Lên lớp Đệ nhất C, tính chất của môn học có phần thay đổi. Tuy vẫn gọi là ban văn chương, nhưng lên lớp cuối của ban C thì không còn học “văn chương” nữa, mà thay thế bằng môn Triết. Ngoài ra các môn khác như Sử, Địa, Lý, Hóa, Vạn Vật, Toán v.v… thì vẫn tiếp tục. Bước vào niên học mới, chúng tôi hồi hộp trông đợi sự mới lạ của môn Triết học. Tôi không còn nhớ rõ mỗi tuần chúng tôi học bao nhiêu giờ Triết, chỉ nhớ các môn: Tâm Lý học do Linh mục Trần Văn Hiến Minh dạy; các môn Luận lý học và Đạo Đức học do Giáo sư Trần Bích Lan đảm trách. Nội dung các môn này hoàn toàn mới đối với chúng tôi, trong đời đi học từ nhỏ đến lớn chưa hề gặp, và chúng tôi có vẻ phải vận dụng một khả năng mới mẻ để tiếp nhận chúng.

Từ nhiều năm trước, Linh mục Trần Văn Hiến Minh đã soạn và xuất bản một cuốn giáo khoa về môn Tâm Lý học, học sinh lớp Đệ nhất C năm nào cũng dùng quyển đó để học về môn Tâm lý. Đó là một cuốn sách giáo khoa về Tâm lý học được soạn kỹ lưỡng và đầy đủ nhất thời bấy giờ. Đến giờ dạy, cha Hiến Minh giở sách ra để đọc và giảng một bài với giọng đều đều, học sinh chăm chú theo dõi nội dung bài giảng trong sách, vì lời giảng của cha với nội dung bài in trong sách không khác biệt là mấy.

blank
Lớp Đệ Nhất C Chu Văn An niên khóa 1959-1960. Xin điểm danh những người còn nhớ tên trong hình. Hàng ngồi đầu tiên, từ trái: Lê Phục Thủy, (nhảy 4 người), cha Trần Văn Hiến Minh (áo đen), Lê Đình Điểu, Đoàn Viết Hoạt. Hàng đứng dựa tường, từ phải: Cao Văn Bảy, (nhảy một người), Phạm Phú Minh, Trương Thanh Hoàn, (nhảy 2 người), Nguyễn Nhật Duật, (nhảy một người), Lê Tấn Kiệt. Đứng cao trên ghế hàng sau cùng, từ trái: Nguyễn Đình Hà, (nhảy một người), Tân Văn Hồng. Một số anh em khác của lớp không có mặt trong hình này. [Ảnh do Trần Đại Lộc chụp. Người giữ và cung cấp hình: Tân Văn Hồng].


blank
Lê Đình Điểu và Phạm Phú Minh
trước cổng trường Chu Văn An
(đường Trần Bình Trọng)
năm học Đệ Nhất C (Ảnh Trần Đại Lộc).
Hai môn Đạo Đức học và Luận Lý học do thầy Trần Bích Lan phụ trách thì rất sinh động. Trước hết, thầy còn rất trẻ, vào năm ấy thầy mới 27 tuổi, người cao lớn, trắng trẻo, phục sức rất giản dị. Theo trí nhớ có thể sai của tôi, thì hình như khi đi dạy thầy chẳng mang theo tài liệu sách vở gì cả, mỗi buổi tới lớp là thầy dạy một bài mới, giới thiệu đề tài rồi bắt đầu giảng với một giọng nói khúc chiết, rất dễ hiểu. Khi giảng xong một ý, thầy bắt đầu đọc cho học trò ghi bài vào vở, tôi vẫn nhớ hình như thầy ứng khẩu chứ không đọc một tài liệu nào soạn sẵn. Xong một đoạn, thầy lại giảng, giảng xong lại đọc cho học trò ghi, cho đến hết giờ thì cũng vừa xong một đề tài. Với phương pháp nghe giảng rồi ghi chép ngay từng phần như thế, học sinh đến cuối giờ hầu như đã “học thuộc bài” rồi.

Tôi nhớ ít nhất là một lần trong niên học thầy Trần Bích Lan ra một đề tài để cả lớp làm bài luận triết. Khi chấm bài xong ông dành gần cả một giờ học để đưa ra các nhận xét cho những bài luận triết học đầu tay của học trò. Ông lưu ý nhiều về cách hành văn của đám học sinh chúng tôi, từ trước đến giờ chỉ quen viết theo lối tả cảnh tả tình của các đề tài văn học. Ông đã trích một câu văn có vẻ hoa mỹ trong một bài luận nào đó, đọc lên cho cả lớp nghe, và căn dặn không nên viết triết học với lối hành văn như vậy. Triết học là văn của lý trí, cần rõ rệt, trong sáng nhưng không cần hoa mỹ. Đó là một bài học lớn cho chúng tôi khi bước vào ngưỡng cửa của triết học.

Thời chúng tôi học triết với giáo sư Trần Bích Lan thì ông đã nổi tiếng với những bài thơ như Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát, Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông, nhưng có cái lạ là lúc đó chúng tôi rất ít để ý về thơ của ông. Hằng tuần gặp gỡ thầy trong những giờ triết học, có vẻ chúng tôi say mê các bài giảng của ông hơn, và đặc biệt rất thích cung cách bình dân và thân thiện của thầy. Một lần bắt gặp ông đang đứng ăn một đĩa gỏi thịt bò khô của một người bán dạo trong sân trường, bọn tôi thích lắm, cảm thấy gần gũi với ông vô cùng.

blank
Một trang báo Xuân (1960) của trường Chu Văn An.
*
Cuối năm 1992 tôi qua Mỹ, gia nhập ngay vào tòa báo Người Việt, làm việc với Lê Đình Điểu để tập điều hành tạp chí Thế Kỷ cũng do Người Việt chủ trương. Điều tôi rất vui mừng là tại phòng tòa soạn Thế Kỷ 21, tôi được gặp hai người khách thường tới thăm, là thầy Nguyễn Khắc Hoạch và thầy Trần Bích Lan. Khi tôi tự giới thiệu là học trò cũ của hai thầy, một ở Đệ Nhất C Chu Văn An và một ở lớp Dự bị Văn Khoa năm kế, hai thầy đều rất vui. Cả hai thầy đều theo dõi tạp chí Thế Kỷ 21 và góp ý kiến hầu như cho từng số một, Điểu và tôi đều sung sướng và cảm động trước sự yểm trợ tinh thần của các vị thầy cũ. Riêng thầy Hoạch khi biết tôi sắp xuất bản cuốn Hà Nội Trong Mắt Tôi và có ý định nhờ thầy viết lời Tựa cho cuốn sách, thầy vui vẻ nhận lời ngay.

Từ ngày đó đến nay đã hơn một phần tư thế kỷ, quý thầy đã qui tiên từ lâu. Nhưng những kỷ niệm từ thời còn đi học trong nước, cho đến cuộc gặp gỡ nồng ấm trên vùng đất tị nạn thì tôi không bao giờ quên. Thời gian qua mau, sắp xóa nhòa mọi chuyện cũ, ghi vội một số điều để tưởng nhớ đến người xưa, cũng là một chút vốn liếng lưu lại cho chính mình.


Little Saigon 11 tháng 11, 2021
Phạm Phú Minh
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
01 Tháng Bảy 20222:42 CH(Xem: 24)
Cuộc họp đã thành công mỹ mãn sau khi ông Tố Hữu đọc một bản báo cáo dài: Bọn Nhân Văn - Giai phẩm trước toà án dư luận.
27 Tháng Sáu 20229:39 SA(Xem: 65)
Câu hỏi, “Độc giả của Xuân Diệu là ai?” hóa ra lại không dừng lại ở câu chuyện văn chương hay thương mại, mà đó là một chất vấn về hệ giá trị của một cộng đồng, một thời đoạn lịch sử.
23 Tháng Sáu 20221:01 CH(Xem: 88)
Thưa ông, đâu là ranh giới giữa ca khúc phổ thông và ca khúc nghệ thuật?
04 Tháng Sáu 20226:34 CH(Xem: 154)
Ông Tăng Duyệt say mê âm nhạc, tính tình hào hoa phong nhã, và thích giao du với giới ca sĩ, nhạc sĩ thời ấy.
04 Tháng Sáu 20222:37 CH(Xem: 292)
Cõi nhạc của Cung Tiến đã là một cõi riêng. Kiếp sau của Cung Tiến vẫn còn là một bí ẩn. Nhưng chắc chắn, ông đã có một nơi chốn vĩnh cữu trong trái tim của những người yêu nhạc Cung Tiến
24 Tháng Năm 20223:56 CH(Xem: 231)
Ông sống với anh em bằng cả tấm lòng, không hề phân biệt lớn nhỏ, đã thành danh hay chưa.
18 Tháng Năm 20223:18 CH(Xem: 208)
Tuy làm thơ từ năm 1947, nhưng phải đến thập niên 50, khi sống và học tập ở Paris thi ca Cung Trầm Tưởng mới hình thành đường nét với cá tính riêng biệt.
12 Tháng Năm 20223:47 CH(Xem: 240)
Nghĩ cho cùng, không có cái rủi nào lại không chứa sẵn ít nhiều cái may.
11 Tháng Năm 202210:40 SA(Xem: 222)
Vấn đề mà bài viết này đặt ra không nhằm khuyến khích sự khó hiểu hay không thể hiểu
30 Tháng Tư 202210:56 SA(Xem: 337)
Mỗi cuốn sách một số phận, trôi nổi qua biết bao biến cố, bỗng một hôm trở về với người sưu tầm, người đọc như những báu vật của thời gian…
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 11968)
Trong lịch sử tân nhạc Việt, dường như không có một nhạc sĩ nào nổi tiếng ngay với sáng tác đầu tay, ở tuổi niên thiếu, khi chỉ mới 14, 15 tuổi, như trường hợp Cung Tiến
(Xem: 30646)
Bài thơ đầu tiên (?) của Tô Thùy Yên được giới thiệu trên Sáng Tạo, gây tiếng vang lớn và, dư âm của nó, kéo dài nhiều năm sau, là “Cánh đồng con ngựa chuyến tàu” viết tháng 4 năm 1956.
(Xem: 253)
Nhưng tôi vẫn yêu (yêu lắm,) việc làm của bạn. Bởi vì, với tôi, tự thân đời sống bạn tôi, đã là một trường khúc
(Xem: 12104)
Hay ước nguyện cuối cùng trước khi nhắm mắt, không chỉ của giới trẻ mà, của rất nhiều văn nghệ sĩ thời đó là, một lần được đứng dưới những ngọn đèn vàng của ga Lyon!
(Xem: 13790)
Trước khi theo đơn vị dư cư vào miền Nam, năm 1954, nhà văn Văn Quang bị động viên khóa 4 trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức.
(Xem: 7272)
Đầu mùa Dã quỳ nở năm nay, Du Tử Lê lặng lẽ trở lại Pleiku, miền đất mà ông đã gửi gắm một thời thanh niên của mình ở đấy.
(Xem: 4707)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
(Xem: 419)
Du Tử Lê là Thi Sĩ Một Đời. Thi Sĩ Viết Hoa, tôi viết và biết về thi sĩ như thế. Ông không chỉ làm thơ. Ông sống với thơ. Sống bằng thơ. Thơ với ông là một.
(Xem: 3483)
trong biết bao nhiêu lần âm thầm nói lời chia biệt từng thân thương, gia đình, bằng hữu,… lần này là thật.
(Xem: 3178)
Tôi đã thảng thốt khi nghe tin Du Tử Lê qua đời, từ cú điện thoại một người bạn làm thơ và làm báo.
(Xem: 14685)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4190)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 4571)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 5132)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5131)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 25409)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 19533)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 17064)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 20545)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18294)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 17012)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 14490)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 13642)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 13829)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 12738)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12320)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 19449)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 26638)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 31403)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 22705)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 24758)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 27605)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 27094)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 22761)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
806,890