HOẰNG CHƠN - Hát bên Phật Di Đà

Tưởng niệm nữ danh ca Thái Thanh rời cõi tạm (17 tháng 3 năm 2020)

Mấy ngày nay trên các trang mạng tràn ngập tin về Bà Thái Thanh đã rời cõi thọ (17/3/2020 - 86 tuổi).

Mong Bà chuyển sang một đời kiếp mới tươi trẻ và nhiều phần là rất an nhiên, thanh tịnh.

Có khi bây giờ Bà đang ngồi hát bên Phật Di Đà với những lời kinh vút trong, rạng rỡ.

Nghĩ về Bà là nhớ tới một giọng ca tinh khôi chân quê xứ Bắc vụt trở thành tượng đài thanh âm chói lọi ở miền Nam và lưu lại mãi mãi trong tâm những người yêu tiếng hát của bà.

Như vậy, có phải cũng có những người không cảm nhận được sự quyến rũ dị thường trong tiếng hát Thái Thanh? Có đó, mà có lẽ cũng không là số ít.

Trong cuộc sống, con người tiếp xúc với cuộc đời qua những giác quan với thật nhiều cảm thọ mà lạ là những thứ nào càng hấp dẫn, càng rù quến, càng làm mê đắm một số người này thì cũng sẽ có một số người khác tránh thiệt xa, có khi còn nhắm mắt, bịt tai, bịt mũi nữa.

Mùi vị của sầu riêng bên ta, của phó mát thúi, của bia đắng bên tây, của sửng cồ Trump bên Mỹ... và cả tiếng hát quên đất quên trời của Thái Thanh nữa, nằm trong trường hợp này.

Cái tiếng hát gì mà khi bay vút lên cao thì lúc trong vắt, lúc ray rứt mà nghe ra như có ngàn thanh âm rạn vỡ ly ty.

Cái tiếng hát gì mà lại lúng liếng, mà luyến mà láy, mà nhấn mà nhả không chỉ ở những chỗ đúng là cần những thứ đó, mà cả ở những chỗ mà người ta không thấy ra, không tưởng tượng nổi mà vẫn vẩy vào, nhúng vào cho được.

Người không mê thì sợ cái điệu đà quá chừng chừng này nhưng người mê nghe rồi thì thành thân, thành thiết, rồi những bài đó chỉ có tiếng hát đó mới làm người nghe thấm đã, mới ra cái cảm xúc tột cùng của bản nhạc.

Thiệt ra, sự thành công của một tiếng hát, một bản nhạc không tự nó mà có được.

Nó phải nương vào nhau và dựa vào nhiều thứ bên trong bên ngoài, trước đó sau đó, cái thì thấy sờ sờ nhưng cũng có những thứ ẩn bên trong, không hình không dạng... mới cho ra được giá trị vượt thời gian cho tác phẩm, tác giả và người trình diễn để trở thành một cặp ba quyến luyến nhau, không rời ra được.

Ở những bài hát có duyên phận đặc biệt thì sự tài hoa của tác giả, sự sâu lắng của tác phẩm và sự da diết, thắm đẵm của tiếng hát như chỉ dành cho nhau, phải lòng nhau, say đắm nhau.

Hát là để cho khán giả nhưng khi tiếng hát đã chắp đôi cánh thanh ba vượt lên vòm khán trường thì lại thấy như vờn trên đầu người nghe, dỡn đùa chọc ghẹo nhau như để lừa người mê đắm rồi bỗng chọc thẳng vào những trái tim chai sạn vừa trở thành non nớt để rợn người, để tê cóng với nỗi đau xé ruột rách tim của kiếp nhân sinh một thời bom đạn.

Tác phẩm “Bà mẹ Gio Linh” của Phạm Duy qua lời khóc kể của Thái Thanh là khúc đoạn trường bi thiết như vậy.

Trong số những người quá mê tiếng hát lạ thường này có người nghĩ rằng không thể nào có một Thái Thanh khác, ít nữa cả trăm năm sau.

Thôi đừng trói buộc tiếng hát ấy cho mình cho người như vậy. Vòng tròn sinh thành hoại diệt đâu phải chỉ của con người mà còn là của muôn loài mọi thứ.

Mà đâu chỉ khép lại là hết. Khép lại chỉ là để mở ra. Mở một cái khác, vừa là nó lại vừa không phải là nó.

Hoặc biết đâu chừng ở những cõi giới khác thiên hạ vẫn đang đắm say (hay tránh xa) những Thái Thanh y hệt cõi này.

Rồi một trong những Thái Thanh đó sẽ rời cõi tạm kia mà đến với tinh cầu này để tiếp diễn màn kịch đắm say xa lánh, trong khi Thái Thanh ở cõi tạm này lại đang ngồi cạnh Phật Di Đà và sắp hát những bài Đạo ca cho một thính chúng đới nghiệp vãng sanh.

Thật là một hình ảnh đẹp đẽ: Thái Thanh hát bên Phật Di Đà những lời kinh trong suốt, vô ngôn.

(2020)