Hoàng Thi Thơ, con beo gấm của những vùng trời nghệ thuật khác,

09 Tháng Mười Hai 201012:00 SA(Xem: 11375)
Hoàng Thi Thơ, con beo gấm của những vùng trời nghệ thuật khác,


 

Nói tới cõi giới âm nhạc của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ, nhiều người cho rằng sẽ là một thiếu sót đáng kể, nếu không nhắc tới ít nhất hai ca khúc như một thứ hồi ký của đời ông. Đó là các ca khúc “Đường xưa lối cũ” “Tà áo cưới.”


Theo nhạc sĩ Hoàng Thi Thao, một trong những người có thẩm quyền nói về cuộc đời, cũng như tiến trình sáng tác của tác giả “Trăng rụng xuống cầu” thì, hai ca khúc kể trên được nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ sáng tác trong năm 1958, khi ông trở về làng Bích Khê sau nhiều năm xa cách.


Đối với thế hệ trưởng thành trong thập niên 1940 thì, “Ra đi” hay “Trở về” là một đề tài tạo nhiều xúc động. Do đó, nó cũng mang lại nhiều vòng hoa vinh quang. làm thành tên tuổi cho không ít văn nghệ sĩ. Đó là thời gian mà những cuộc ra đi, trở về nhuốm nhiều đau thương, nhiều nước mắt nhất do những biến động lớn của lịch sử Việt Nam thời đó.


Nhiều người cho rằng những đoạn lìa, tang chế đứt ruột này, khởi sự từ cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp. Để rồi sau đấy, là cuộc di cư vĩ đại của hơn một triệu đồng bào miền Bắc vào miền Nam tìm tự do. Và, hơn ba thập niên vừa qua, lại là cuộc di tản, vượt biển vĩ đại khác, là những đoạn lìa, oan nghiệt trên bước đi thăng trầm của định mệnh dân tộc.


Riêng đề tài “trở lại” hay “tìm về” của nền tân nhạc Việt trong giai đoạn thuộc các thập niên 1940, 1950, người ta ghi nhận được khá nhiều những ca khúc mà tới hôm nay, dù khói lửa đã nguôi, tàn tro đã lắng, nhưng mỗi khi nghe lại các ca khúc ấy, những tâm hồn nhậy cảm, vẫn không khỏi bồi hồi, ngậm ngùi, tựa một lần thêm chứng kiến, sống lại với xiết bao thương đau cũ.


Nếu chỉ chọn ra những ca khúc mà ngay tự nhan đề đã nói rõ, nói hết nội dung tác phẩm thì trong giới hạn của của mươi năm kể trên, người ta thường liên tưởng tới “Ngày về” của Hoàng Giác; “Trở về” của Châu Kỳ; “Ngày trở về” của Phạm Duy; và dĩ nhiên không thể không nhớ “Đường xưa lối cũ” của Hoàng Thi Thơ…


Nhưng, nếu Phạm Duy “thi ca hóa” với cực tả anh thương binh trong “Ngày trở về”:

 

Ngày trở về, có anh nông phu chống nạng cày bừa
Vì thương yêu anh nên ngày trở về
Có con trâu xanh hết lòng giúp đỡ
Ngày trở về, lúa ngô thi nhau hát đùa trước ngõ
Gió mát trăng thanh, ôi ngày trở về
Có anh thương binh sống đời hòa bình.(3)

 

Hay “Ngày về” của Hoàng Giác, ngỡ ngàng vì “bạn cũ,” vì “đường tơ” đã siêu lạc chân trời khác:

 

Trên đường tha hương, vui gió sương
riêng lòng ta mang mối nhớ thương
âm thầm thương tiếc cho ngày về
tìm lại đường tơ nay đã dứt
Nghe tiếng chim chiều về gọi gió
như tiếng tơ lòng người bạc phước
nhắp chén men say còn vương bóng quê hương
dừng bước tha hương lòng đau. (4)

 

Nó vẫn là một tìm về không ra khỏi tính lãng mạn. Một dạng thức của “thú đau thương!”

Ngay “Trở về” của Châu Kỳ, tuy mang ít nhiều tính “tự sự” như:

 

Về đây nhìn mây nước bơ vơ
Về đây nhìn cây lá xác xơ
Về đây mong tìm bóng chiều mơ
Mong tìm mái tranh chờ
Mong tìm thấy người xưa

Về đây buồn trông cánh chim bay
Về đây buồn nghe gió heo may
Về đây đâu còn phút sum vầy
Đâu còn thắm niềm say
Lạnh lùng ngắm trời mây… (5)


Thì, dù tha thiết, ngỡ ngàng đớn đau cách mấy, vẫn là tâm cảnh của một người đi tìm…một người. Chính xác hơn, đó là cuộc trở về với hy vọng tái ngộ một tình yêu dang dở. Riêng Hoàng Thi Thơ trong trở về qua ca khúc “Đường xưa lối cũ” mới là một trở về tìm mẹ. Tìm em. Tôi muốn gọi đó là một “chuyện kể,” có lớp lang. Một thứ “hồi ký” viết bằng âm nhạc:

 

Đường xưa lối cũ,
có mẹ tôi run run trong hôn hoàng
Lòng già thương nhớ,
nhớ đến tôi, lom khom đi tìm con

Khi tôi về, bồi hồi trong nắng
Tưởng gặp người em hân hoan đứng đón anh về
Nào ngờ người em sang ngang khi xuân chưa tàn
Con đò nào đây đưa em tôi vào xa vắng...

Khi tôi về, nghẹn ngào trong nắng
Tưởng gặp mẹ tôi rưng rưng đứng đón con về
Nào ngờ mẹ tôi ra đi bên kia cuộc đời
Không lời biệt ly cuối cùng trước khi phân kỳ…(5)


Cũng chính vì tính “chuyện kể”, tính “hồi ký” mà ca khúc “Đường xưa lối cũ” của họ Hoàng tới hôm nay, vẫn là những lời nói thay cho tình cảm của nhiều gia đình Việt nam; cả khi họ không cùng một tâm cảnh với tác giả.


Lại nữa, một trong những tác nhân chính, đưa tới nhiều cuộc “tử biệt sinh ly” trong tình yêu của nhân gian là, chuyện “sang sông” hay “lên xe hoa” của một trong hai người yêu nhau. Bởi thế, từ thuở rạng đông của nền tân nhạc Việt, Đoàn Chẩn - Từ Linh (6) trong ca khúc “Tà áo xanh” cũng đã làm não lòng người với:

Rồi chiều nao xác pháo
bên thềm tản mác bay
em đi trong xác pháo
anh đi không ngước mắt
thôi đành em…

Lúc anh ra đi lạnh giá tâm hồn
hoa mai rơi từng cánh trên đường
lạnh lùng mà đi tiếc nhớ thêm chi
hoa tàn nhạc bay theo không gian. (7)


Tới các ca khúc như “một người lên xe hoa” của Hoàng Trọng, hay “Tôi đưa em sang sông” của Y Vũ và Nhật Ngân, hoặc “Sang ngang” của Đỗ Lễ…, cũng là những ca khúc ở được dài lâu với những tâm hồn bi lụy.


Nhưng, có lẽ chỉ riêng một Hoàng Thi Thơ, đã đi vào thể tài này, qua bài “Tà áo cưới,” vẫn hình thức “hồi ký,” dành cho người em gái của mình, chứ không phải cho người yêu:

 

Những tà áo cưới thướt tha bay bay trong nắng chiều
Đưa người em gái bước chân đi đi về bến nao ?
Ôi buồn làm sao ! Em có nhớ Thu nào ?

Những tà áo cưới tiễn em đi em lấy chồng
Chim trời theo gió biết nơi đâu đâu mà ước mong !
Cung đàn thầm rơi rơi mãi tiếng tơ lòng… (8)


Dù được quảng đại quần chúng yêu mến qua nhiều thế hệ, với hàng trăm ca khúc đã in lắng, ngấn sâu trong lòng người, nhưng dường như nhạc sĩ (hay định mệnh) Hoàng Thi Thơ không phép cho ông dừng ở đó. Tôi muốn nói, định mệnh đã chọn ông làm con beo gấm tung hoành trong nhiều cánh rừng nghệ thuật mới.


Về những lãnh vực khác, theo tài liệu của nhạc sĩ Hoàng Thi Thao thì, nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ là một nhà tổ chức tài hoa của sân khấu nghệ thuật. Ông từng là trưởng đoàn văn nghệ Việt Nam với hàng 100 nghệ sĩ.


Ông từng nhiều lần đại diện cho chính phủ VNCH, cầm đầu đoàn văn nghệ lưu diễn ở Pháp năm 1968 qua Hòa đàm Paris, kể cả các đoàn cải lương, hát bộ, cũng như luôn các đoàn văn nghê thuộc Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị / QLVNCH… Phải chăng do tài điều khiển và khả năng Anh, Pháp ngữ lưu loát của ông?
Trước và sau thời điểm vừa kể, ông cũng là người hướng dẫn các đoàn ca vũ nhạc Việt Nam lưu diễn tại Nhật, Hongkong, Đài Bắc, Vạn Tượng, Nam Vang, Kuala Lumpur, Singapor, Manila, Anh quốc và, nhiều nước thuộc Phi Châu.


Năm 1967, nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ được ông Huỳnh Đạo Nghĩa, chủ nhân hãng kem Hynos mời làm giám đốc chương trình cho nhà hàng Maxim vĩ đại nhất Saigòn, trước tháng 4-1975.
Để đáp ứng nhu cầu một sân khấu lớn có tầm vóc quốc tế, với một chương trình kéo dài ba giờ đồng hồ, ngay từ năm 1967, nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đã là người chủ trương dùng các vũ công chuyên nghiệp để minh họa cũng như tạo sống động sàn diễn, tăng thêm giá trị cho những tiết mục mới lạ khác…


Được các vũ sư như Lưu Hồng, Trịnh Toàn phụ tá,…qua sân khấu Maxim, nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ thời đó, đã được báo chí mệnh danh là người làm cuộc “cách mạng xanh” cho sân khấu trình diễn.


Tôi không biết có phải vì nhu cầu sân khấu đòi hỏi hay không mà, cũng thời gian này, giới hâm mộ nhạc kịch đã như lên cơn sốt hâm mộ trước vở nhạc kịch “Ả đào say” của họ Hoàng. Vở nhạc kịch, theo tiết lộ của một người trong dòng tộc họ Hoàng ở làng Bích Khê, đã rút cạn tâm trí Hoàng Thi Thơ nửa năm “lao động” không phút nghỉ. 


Trước đấy, 1963 ông đã cho dựng vở nhạc kịch đầu tiên của ông, tên “Từ Thức lạc lối bích đào.” Kế tiếp, vở “Dương Quý Phi” ra mắt công chúng năm 1964. “Cô gái điên” công diễn năm 1966…


Tôi cũng không biết có phải chính định mệnh, lại nắm tay ông từ lãnh vực sân khấu bước vào điện ảnh? Chỉ biết ở lãnh vực này, một lần nữa, Hoàng Thi Thơ lại cho thấy óc sáng tạo và, khả năng làm mới của ông từ vai trò người viết chuyện phim, tới đạo diễn, sản xuất…cùng một lúc.


Nhạc sĩ Hoàng Thi Thao tiết lộ rằng, qua cuốn phim “Người Cô Đơn,” nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ muốn gián tiếp mọi người thấy con người thật của ông. Một con người nhiều tài năng, nhưng không vì thế mà thoát được chiếc lưới…cô đơn!

 

Tháng 4 năm 1975 khi nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ đang cầm đầu một đoàn văn nghệ lưu diễn tại Nhật Bản thì biến cố 30 - 4 xẩy ra. Không thể trở về Saigòn, ông chọn định cư tại tiểu bang California.


Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ mất vì bệnh tim ngày 23 tháng 9 năm 2001 tại tư gia ở thành phố Glendale, miền nam Cali. 

Sự mất đi của ông, đồng nghĩa với sự vụt tắt của không chỉ một mà, nhiều vì sao khác nhau, trên vòm trời nghệ thuật Việt.


Du Tử Lê.

(Garden Grove, Dec. 7 – 2010).


Chú thích:

(3), (4), (5), (7), (8): Theo dactrung.com 
(6): Trang mạng Wikipedia cho biết, nhạc sĩ Đoàn Chuẩn sinh ngày 15 tháng 6 - 1924; mất ngày 15 tháng 11 - 2001. Riêng về Từ Linh thì, trang mạng này ghi: “Tất cả ca khúc của ông (Đoàn Chuẩn) đều được ghi tên tác giả là "Đoàn Chuẩn-Từ Linh". Thực ra Từ Linh (?- 1992) không trực tiếp tham gia sáng tác, nhưng Đoàn Chuẩn ghi tên chung hai người để tôn vinh người bạn tri âm của mình, tôn vinh tình bạn đã góp phần tạo cảm hứng nghệ thuật. Từ Linh tên thật là Tạ Đình Thâu - một nhiếp ảnh gia. Cái tên chung mà người nhạc sĩ này đã chọn để sử dụng vẫn là một ẩn số đối với công chúng.

 

 

 


 

 


  


Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
29 Tháng Tám 201812:04 CH(Xem: 346)
nỗi buồn như nhựa cây/ ẩn mình trong góc khuất
29 Tháng Tám 201812:04 CH(Xem: 61)
nỗi buồn như nhựa cây/ đi khắp cùng góc khuất
20 Tháng Tám 20189:26 SA(Xem: 622)
Góc đêm, Sài Gòn xưa, với tôi, là những con đường vắng lặng, với những ngọn đèn đường lẻ loi, cúi xuống kiếm tìm linh hồn, hay ngắm nhìn chiếc bóng chơ vơ của chính nó.
28 Tháng Bảy 201810:18 SA(Xem: 788)
nghìn năm nữa, tôi vẫn là đứa trẻ/ cần bàn tay của mẹ thuở lên năm
16 Tháng Bảy 20189:36 SA(Xem: 400)
em hãy gửi cho sông Amazon/ mùi thơm tóc em/ (luôn cả mùi thịt, da em/ những khi mới tắm)
14 Tháng Sáu 20182:51 CH(Xem: 527)
ngay đống quần áo vứt dưới chân giường / cũng không hỏi nhau / lý do nào khiến chúng bị hắt hủi?
27 Tháng Năm 201810:04 SA(Xem: 651)
"mùa hè, bạn-tôi,/ nhóm lửa sớm trên mái tóc mướt xanh phượng vĩ./ những con ve hăm hở dìu dòng sông trôi ngang không trung..."
08 Tháng Năm 201810:43 SA(Xem: 729)
chúng ta đã gặp nhau giữa lồng lộng đất / trời chữ, nghĩa/ mặc dù tôi và, bạn,/ cách gì,/ cũng đã vác trên vai/ tấm bao tải nát, nhầu nhân sinh;/ ngập ngụa máu, xương thế sự - -/ là chiếc bóng một thời // non sông thống khổ!.!
02 Tháng Năm 20189:25 SA(Xem: 503)
tôi sẽ tìm em giữa hư không/ khi thiên thu cuộn tròn trong dấu chấm.
16 Tháng Tư 201810:05 SA(Xem: 443)
"như mặt trời nằm ngoài mọi viễn vọng kính hiện đại nhất/ (những mặt trời nhân loại chưa từng được hân hạnh biết tới),/ là giấc mơ bốc khói,"
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 77)
Nhiều người nói, Trịnh Công Sơn không phải là người đầu tiên gieo cầu nhắm vào Thanh Thúy.
(Xem: 324)
Rất nhiều người vẫn còn nhớ 4 câu thơ tuyệt tác của nhà thơ Hoàng Trúc Ly, viết tặng Thanh Thúy
(Xem: 1139)
màu vàng rực rỡ của dã-quỳ đã dắt tay tôi trở lại Pleiku
(Xem: 312)
Hiện cư ngụ tại Âu Châu, đang là ứng viên tiến sĩ văn chương của đại học Lancaster, Anh Quốc
(Xem: 378)
Thành công cả về vật chất lẫn tinh thần của đại nhạc hội chủ đề “Chút tình trao nhau” vào dịp Tết năm 1996
(Xem: 5170)
Du Tử Lê nói ông chỉ muốn im lặng. Trong phần hỏi-đáp rất ngắn dưới đây, nhà thơ Du Tử Lê có giải thích về sự im lặng của ông, với nhiều ngụ ý.
(Xem: 536)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 11972)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1396)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 6084)
“Ngay sau khi gặp ông, tôi đã bước sang “chặng đường ngỡ ngàng.” Không ngỡ ngàng sao được khi mà đứng bên ông
(Xem: 334)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 422)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20247)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15092)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12627)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 15868)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 13943)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12411)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10412)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9651)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9788)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 8987)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8581)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 9765)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 15005)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21384)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27199)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18673)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19782)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 24010)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21710)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18137)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
1,927,110