“Sặc Mùi Cải Lương”?!

06 Tháng Hai 201412:00 SA(Xem: 3017)
“Sặc Mùi Cải Lương”?!


(Tiếp theo và hết).

DTL: Cảm ơn anh Yên Lang cho tôi hiểu rõ vai trò của từng diễn viên trong một vở tuồng. Tuy là kẻ “ngoại đạo”, nhưng tôi cũng được biết, anh được đoàn Kim Chung mời cộng tác khi anh còn rất trẻ. Xin anh cho nghe chuyện đó.

yenlang_04_400-content

Soạn giả Yên Lang và Nghệ Sĩ Minh Phụng (Hình Yên Lang)

YL: Thưa anh, đó là năm 1963, trong một dịp đoàn Song Kiều, là đoàn tôi cộng tác, “đụng” đoàn Kim Chung ở Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên. Hồi ấy, Kim Chung diễn tại rạp Diên Hồng. Song Kiều diễn ở rạp Nhạn Tháp. Trong một đêm hai đoàn cùng diễn, ông bầu Long, giám đốc công ty Kim Chung nghe đoàn Song Kiều cuốn hút khán giả đông đảo không thua gì Kim Chung, ông bèn len lỏi vào xem đoàn Song Kiều hát xướng thế nào mà khá vậy? Bên cạnh đó, ông cũng có ý định “bắt” về cho Kim Chung một vài diễn viên trẻ của Song Kiều… Không ngờ, lúc xem, ông lại bị lôi cuốn bởi vở tuồng “Đường về quê ngoại”. Ông hỏi tên soạn giả và cho người đến gặp tôi. Hẹn khi nào tôi về lại Saigon, hãy đến văn phòng Kim Chung gặp ông bầu Long để bàn chuyện cộng tác lâu dài.

Anh cũng biết mộng ước của bất cứ ai khởi nghiệp viết tuồng, đều muốn sau này sẽ trở thành một soạn giả tên tuổi. Tôi cũng vậy. Được một đại ban như Kim Chung mời về thì còn gì vui sướng cho bằng, vì tương lai tràn trề… Nhưng khó một điều cho tôi là bấy giờ tôi đã kết hôn với nữ nghệ sĩ Kiều Oanh. Cô vừa là đào chánh, vừa là con của ông bà bầu đoàn Song Kiều. Tôi phụ trách nghệ thuật cho sân khấu của đoàn. Tôi đã cố gắng xây dựng một sân khấu sáng đẹp, với thành phần diễn viên trẻ trung, tươi mát và một số tuồng tích hấp dẫn, ăn khách. Nhờ thế, đoàn Song Kiều đã gặt hái thành công trên đường lưu diễn. Cũng trên sân khấu này, chúng tôi đã đào tạo được một số nghệ sĩ nổi danh về sau, như Tấn Tài, Thanh Sang, Phương Quang…

Khoảng tháng 6 năm 1963, khi đoàn Song Kiều về diễn tại rạp Biên Hùng, Biên Hòa, tôi trở về Saigon thăm cô tôi. Sau ít nhiều đắn đo, cuối cùng tôi đã đến văn phòng Kim Chung ở đường Đồn Đất, gặp ông bầu Long. Tôi chỉ mong đoàn Kim Chung chịu dàn dựng một kịch bản nào đấy của tôi là tốt rồi… Nhưng không hiểu sao, qua thuyết phục của ông bầu Long, tôi đã dễ dàng chấp nhận về làm soạn giả thường trực cho đoàn…

Tôi cộng tác với Kim Chung được vài tháng thì đoàn Song Kiều rã gánh, khiến tôi ôm ấp mãi một nỗi buồn khôn nguôi! Tôi cho là mình có một phần trách nhiệm trong đó. Do đó, tôi không hề than trách ông bà bầu thân sinh của Kiều Oanh, đã ngăn trở không cho tôi được gặp vợ tôi. Đến sau, khi tôi đã khá nổi danh ở đoàn Kim Chung, tôi mới có cơ hội tái hợp với vợ tôi!

Kịch bản đầu tiên của tôi trên sân khấu Kim Chung là vở tuồng “Manh áo nghèo” thành công rực rỡ, được trình diễn liên tục suốt 1 tháng tại rạp Olympic, đường Hồng Thập Tự, Saigon. Thành công này đã tạo thêm uy tín của tôi đối với đoàn Kim Chung. Mặc dù lúc ấy đoàn đã có những soạn giả thường trực, cộng tác lâu năm như Ngọc Văn, Vạn Lý, Nguyễn Minh…

DTL: Cảm ơn sự giải thích rất hợp lý của anh. Giờ tôi xin hỏi anh câu hỏi chót, trong cuộc nói chuyện ngày hôm nay của chúng ta:

Anh biết, có một số người đã sử dụng hai chữ “cải lương” để ám chỉ một điều gì, giống như “quê mùa,” “hủ hậu”! Đâu là quan điểm của anh trước định kiến sai lầm này?

YL: Thưa anh, trước đây, thỉnh thoảng tôi có đọc một vài trang báo nói đến hai từ “cải lương” mà hầu hết với dụng ý khinh thường. Thí dụ như “sặc mùi cải lương”, hoặc “màu mè như cải lương”…

Tôi có một ông bạn thân, thường than thở với tôi rằng, mỗi lần ông ấy nghe Tân-Cổ Giao Duyên hoặc xem tuồng cải lương, mấy đứa con của ổng nói “Ba quê quá! Tối ngày cứ xem cải lương…”

Gần đây, có một số phim truyện VN, không biết mấy ông đạo diễn có hiềm khích gì với cải lương tự hồi nào hay không, bỗng dưng các ổng cho một nhân vật trong phim nhảy nhót, múa may, rồi vô một câu vọng cổ, vừa đâm hơi, vừa sống sượng. Hoặc một nhân vật nữ, nói những lời than vãn não nuột! Một nhân vật nữ khác vội chận lời: “Thôi! Đừng có cải lương quá vậy cô nương…”

Tóm lại, những điều kể trên, khi đề cập đến hai từ “cải lương” đều với dụng ý chê bai, miệt thị. Làm như bộ môn nghệ thuật ấy đã từng làm hoen ố đến danh dự họ.

Thật ra, mỗi con người đều có quyền suy nghĩ riêng của mình. Có quyền thích bộ môn nghệ thuật này, và không thích bộ môn nghệ thuật kia. Ai cũng có quyền phê phán một cách nghiêm khắc, nhưng không được xúc xiểm một cách đầy ác ý. Như vậy là thiếu công bằng. Vả lại, nghệ thuật cải lương được sản sinh từ lòng dân tộc, từ trái tim VN, dù nó còn vụng về, quê kệch, thì trách nhiệm của chúng ta vẫn phải bảo vệ, gìn giữ, nuôi dưỡng cho nó ngày một tốt đẹp hơn.

Nhìn qua các bộ môn nghệ thuật Tây phương cũng vậy, muốn đạt đến hàn-lâm, nó cũng phải trải qua nhiều thời kỳ. Từ khởi đầu đơn giản, bình dị, tiến dần lên theo nhu cầu phát triển dân trí của từng dân tộc.

DTL: Bộ môn nghệ thuật cải lương có tiến triển không anh?

YL: Có anh. Tuy hơi chậm, nhưng có. Nhứt là vào thập niên 1960s, từ hình thức đến nội dung; đã được nâng lên một bậc. Các đoàn hát lớn đã đua nhau tô điểm cho sân khấu thật huy hoàng, với những vở tuồng tương đối có chất lượng văn học.

Thí dụ một đoạn vọng cổ trong vở tuồng “Giữa chốn bụi hồng” của hai soạn giả Hà Triều – Hoa Phượng:

Nếu mùa xuân Trời đã vay huyết mạch của sông dài biển cả, thì hạ sang thu Trời cũng trả mưa dầm…Trong vô cùng vũ trụ, quả có định luật âm thầm…Trời không ghét không thương, trời cứ thản nhiên mưa nắng. Kẻ tu hành đã quyết định diệt trừ ngũ uẩn, thì chút thân tứ đại có tiếc gì mà ngại nắng e mưa…

Và một câu nói lối trong tuồng “Hương cau quê ngoại” của Yên Lang:

Nam, bao giờ anh cũng nhìn em bằng đôi mắt đầy thương hại, như đại bàng thương hại loài chim sẻ, chim sâu. Như ánh trăng trong thương hại ngọn đèn mờ, rồi chia cách muôn đời trong tình cảm. Chiếc thuyền nhỏ không vượt nổi trường giang dài rộng, cũng ấm áp hoàng hôn theo lượn sóng vỗ…đôi bờ

Cũng trong giai đoạn này, sân khấu cải lương đã cuốn hút thêm một số khán giả trí thức đáng kể. Khát vọng của anh em soạn giả lúc bấy giờ là sớm có được một sân khấu hoàn chỉnh hơn, áp dụng một số khoa học kỹ thuật, thay thế dần sân khấu thủ công nghiệp, khiêng cảnh trí chạy vào, chạy ra…Nhưng mọi mơ ước đã tan thành mây khói. Biến cố năm 75 đã khép mọi loại hình văn học nghệ thuật vào khuôn khổ, trong đó có bộ môn cải lương. Và giờ đây, sân khấu cải lương sống ngắc ngoải, như một con bệnh trầm kha! Không khéo một ngày nào đó, chỉ còn là một khái niệm mơ hồ!

Thật tiếc thay, một bộ môn nghệ thuật đậm đà bản sắc dân tộc, một nét văn hóa độc đáo của sông nước miền Nam:

Câu Dạ cổ ngọt ngào trăm năm trước
Điệu Hoài lang thổn thức đến ngàn sau
Về Bạc Liêu nhớ bác Cao Văn Lầu
Hồn vọng cổ thấm sâu hồn non nước”.

(Thơ Yên Lang).

DTL: Cá nhân chúng tôi, người thực hiện cuộc phỏng vấn này, xin thay mặt độc giả, trân trọng cảm ơn soạn giả Yên Lang, người đã cho chúng tôi hiểu biết cặn kẽ tiến trình hình thành, cũng như những mặt sáng / tối của bộ môn nghệ thuật đặc thù của văn học, nghệ thuật Việt Nam này.

 

Du Tử Lê ghi, thuật.

(California, Feb. 2014).


Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
26 Tháng Tám 202012:00 SA(Xem: 7189)
Những người theo dõi sinh hoạt âm nhạc ở miền Nam Việt Nam vào giữa thập niên 1960...
31 Tháng Bảy 20209:56 SA(Xem: 2231)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
11 Tháng Bảy 202012:00 SA(Xem: 15341)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
06 Tháng Bảy 202012:00 SA(Xem: 9565)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
06 Tháng Sáu 20203:30 CH(Xem: 684)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
11 Tháng Ba 202012:00 SA(Xem: 6610)
họ không chỉ là những viên gạch lót đường mà họ còn là những con én lẻ loi, tin rằng trong hoàn cảnh nào thì, mùa xuân rồi cũng sẽ tới.
28 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 17109)
Với tiêu chí tự đặt cho mình: “Nhạc phải cho hay, lời phải cho đẹp và ý nghĩa;” Từ Công Phụng đã đem đến cho giới thưởng ngoạn những tình khúc sang cả, mượt mà từ nhạc tới lời.
27 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 7769)
Nhân cách kẻ sĩ miền Nam của nhà văn Bình Nguyên Lộc, phần nào rửa được những vết nhơ của thiểu số người cầm bút miền Nam, ngay sau biến cố tháng 4-1975
10 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 31087)
Mặc dù, mỗi chúng ta, hằng ngày, bất cứ lúc nào, ở đâu, cũng có thể gọi được, tự làm lấy cho mình một ly cà phê sữa đá. Chỉ riêng Anh thì không. Chẳng bao giờ, chẳng bao giờ, nữa!
01 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 8249)
Mùa xuân đồng nghĩa với sự hồi sinh của tất cả mọi đọt, mầm. Từ đó, tin yêu, hy vọng lấp lánh khắp cùng trời đất.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 7189)
Những người theo dõi sinh hoạt âm nhạc ở miền Nam Việt Nam vào giữa thập niên 1960...
(Xem: 2231)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
(Xem: 15341)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
(Xem: 9565)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 684)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
(Xem: 8700)
Có dễ một triệu năm, hay một triệu năm lẽ, tôi gặp. Không phải dáng núi. Dáng núi vòi vọi cao, ngất ngưỡng, ảm đạm, nghiêm minh.
(Xem: 905)
Anh Lê, những gì anh đã cho em, đã thương em, tấm lòng đó còn mãi mãi.
(Xem: 336)
Du Tử Lê tên thật là Lê Cự Phách. Tên sao người vậy. Anh đã sống và viết đến những giây phút cuối cùng.
(Xem: 1565)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
(Xem: 400)
Hôm 13-8-2016, Du Tử Lê từ Mỹ trở về Huế, xứ sở mà nhà thơ đã có dịp nhiều lần ghé đến trong hàng chục năm trước.
(Xem: 12015)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 1411)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 2469)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 2921)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 2827)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 22665)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 17144)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 14860)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 18139)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 16064)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 14643)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 12422)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 11412)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 11502)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 10739)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 10443)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 17216)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 24047)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 29037)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 20542)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 21912)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 25591)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 24466)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 20674)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,653,051