Trịnh Cung, con sói đơn độc của hội họa Việt Nam đương đại (Kỳ 01)

29 Tháng Chín 201512:00 SA(Xem: 4037)
Trịnh Cung, con sói đơn độc của hội họa Việt Nam đương đại (Kỳ 01)

trinhcung_03-content

Từ trái qua: Đinh Cường, Nguyễn Phước, Nguyên Khai, Nguyễn Lâm, Nguyễn Trung, Hồ Hữu Thủ, Trịnh Cung (Hình phannguyenartist.blogspot.com)


Bốn mươi bảy năm trước, một sự kiện lớn (theo tôi), ở lãnh vực nghệ thuật tạo hình đã ra đời ở miền Nam.

Đó là tháng 11 năm 1966 (*), khi những người trẻ ở độ tuổi mới trên hai mươi, ngồi lại với nhau, thành lập Hội Họa Sĩ Trẻ VN (HHSTVN). Họ quyết liệt, nỗ lực khai phá con đường Hội Họa - - Một bộ môn nghệ thuật, tương đối còn xa lạ với đám đông. Họ hăm hở đi tiếp con đường làm mới đường nét và sắc màu, của những tên tuổi đáng kể như Tạ Tỵ, Duy Thanh, Thái Tuấn, Ngọc Dũng... từng một thời vỡ đất.

Thành viên của HHSTVN hầu hết là những người mà tài năng của họ đã được công nhận qua những huy chương cao quý, của những cuộc triển lãm ở cấp bậc Quốc Gia. Những thành viên đầu tiên của HHSTVN, theo một bài viết của họa sĩ Trịnh Cung gồm có: Ngy Cao Uyên, Hiếu Đệ (mất năm 2009), Cù Nguyễn, Nguyễn Trung, Nghiêu Đề (mất năm 1998), Nguyễn Phước, Nguyễn Lâm, Mai Chửng (mất năm 2001), Đinh Cường, Hồ Thành Đức và, Trịnh Cung. (1)

Nếu không kể Ngy Cao Uyên, chủ tịch đầu tiên của HHSTVN thì, Nguyễn Trung là chủ tịch dài lâu nhất, trước khi chuyển giao vai trò chủ tịch Hội, cho cố điêu khắc gia Mai Chửng.

Tài năng Nguyễn Trung đã được thực chứng rất sớm với hai thành tích: Huy chương bạc (1960) và, huy chương vàng (1963) Triển lãm Mùa Xuân. (2)

Tôi nhớ, sinh thời cố thi sĩ Nguyên Sa (3) từng nói, đại ý, trong học thuật, người ta không chỉ bị ảnh hưởng chiều dọc - - Là những người đi trước, (gồm cả những tài năng lẫy lừng thế giới) mà, người ta còn bị ảnh hưởng chiều ngang - - Là những người cùng thời, nữa.

Từ nhận định trên, tôi không ngạc nhiên khi thấy một số thành viên HHSTVN, mặc dù cũng là những tài năng đã định hình trong cõi-giới nghệ thuật riêng của họ. Nhưng không vì thế mà số người này không bị ảnh hưởng đường nét, cũng như màu sắc của tài hoa Nguyễn Trung - - Con chim đầu đàn của HHSTVN.

Tuy nhiên, tôi vẫn ngạc nhiên khi nhận thấy có những thành viên, dù sinh hoạt, gắn bó với Hội ở nhiều mặt, từ thời gian, không gian, tới quan niệm... mà, vẫn giữ được phong cách độc đáo của mình.

Một trong những người đó, vẫn theo tôi, chính là Trịnh Cung / Nguyễn Văn Liễu- - Một thành viên sáng lập HHSTVN, từng giữ chức vụ Phó chủ tịch Hội trong nhiều năm.

Tôi muốn ví ông, như một con sói đơn độc trên lộ trình nghệ thuật cay nghiệt, dài lâu đi tìm cái mới. Mặc dù tôi hiểu, khi một họa sĩ đứng trước giá vẽ (cũng như nhà văn trước trang giấy hay, bàn phím của mình), đó là lúc họ cô đơn nhất.

.

Về hành trình hay thành tựu của “con sói đơn độc” Trịnh Cung, ký giả Mặc Lâm của đài phát thanh RFA, ngày 11 tháng 5 năm 2014 cho biết:

“Họa sĩ Trịnh Cung sinh quán tại Nha Trang năm 1939. Năm 1957 ông theo học trường Mỹ Thuật Huế và tốt nghiệp vào năm 1962. Cũng trong năm này tác phẩm ‘Mùa Thu Tuổi Nhỏ’ của ông đã được chọn triển lãm chung với 21 quốc gia.

“Tác phẩm này được trao bằng danh dự, đây là tác phẩm sơn dầu duy nhất của Việt Nam được chọn trong kỳ triển lãm này. Trong giải ‘Hội Họa Mùa Xuân’ ông được chọn và trúng giải hai lần vào hai năm 1963 và 1964. Đây cũng là giải cuối cùng của mỹ thuật Sài Gòn.

“Họa sĩ Trịnh Cung cũng đã có thời gian giảng dạy tại hai trường mỹ thuật Huế và Gia Định trong tư cách thỉnh giảng. Ông có nhiều triển lãm cá nhân trong và ngoài nước, vào năm 1994 cuộc triển lãm đầu tiên ở nước ngoài của ông diễn ra tại Pháp.

“Năm 1996 ông được đại học San Francisco mời giảng dạy mỹ thuật tại trường với tư cách thỉnh giảng. Trong thời gian từ năm 1998 đến năm 2000 ông có nhiều cuộc triển lãm tại Mỹ và tranh của ông được giới mỹ thuật đánh giá cao.

“Mới đây tổ chức Willams Joyner Center mời họa sĩ Trịnh Cung tham gia vào diễn đàn của tổ chức này tại Massachusetts và ông có bài tham luận với đề tài ‘Mỹ Thuật Việt Nam Đương Đại Từ Chiến Tranh Đến Hòa Bình’ ”.(4)

Ở một góc độ khác, nhà thơ Luân Hoán vào sâu những góc khuất của đời riêng Trịnh Cung. Đặc biệt, Luân Hoán còn ghi lại nguồn gốc của ca khúc nổi tiếng, “Cuối cùng cho một tình yêu” (thơ Trịnh Cung, nhạc Trịnh Công Sơn) và, một số chi tiết khác, có thể nhiều người chưa biết, như:

“... Trịnh Cung tên thật Nguyễn Văn Liễu, ra đời năm 1939, tại làng Chụt, cạnh bờ biển đẹp nhất Việt Nam. Cha gốc Quảng Nam, mẹ gốc Nha Trang. Anh theo học tại trung học Võ Tánh Nha Trang. Cùng một số bạn đồng trang lứa, Nguyễn Văn Liễu say mê đọc sách, thích thơ và vẽ vời. Anh dùng bút hiệu Duy Trang cho những sáng tác có hơi thở học trò của mình. Duy Trang biết mơ mộng và biết yêu khá sớm. Một trong những người đẹp của đất Nha Trang làm anh mê say là cô nữ sinh tên Nguyệt, chị họ của nhà thơ Từ Thế Mộng, (một bạn học trên Trang một năm). Yêu Nguyệt, Duy Trang không những mang ‘vầng trăng’ óng ánh này vào thơ, mà anh còn dùng tên người đẹp để làm bút hiệu cho mình. Cái tên Thương Nguyệt từ đó xuất hiện khá nhiều trên một số báo, tạp chí của thủ đô Sài Gòn. Tôi hình dung ra cái thời khắc Nguyễn Văn Liễu ngồi nắn nót từng nét chữ Nguyệt trên rất nhiều trang giấy. Bàn tay anh hẳn vô cùng bay bướm và trang trọng. Chắc chắn anh phải nghĩ ra nhiều chữ để ghép cùng tên người mình yêu. Có thể là Liễu Nguyệt, Nguyệt Liễu… Những gá nghĩa thông thường, hơi quê quê này, không thích hợp với một tay chơi thơ đã có trình độ chơi chữ mới lạ. Yêu Nguyệt nhưng trưng dụng thẳng hai chữ này thì lộ liễu và làm giảm đi nhiều tính cách nghệ thuật. Liễu đã đổi từ Yêu thành từ Thương một cách duyên dáng, tài tình.

“Vì mê thơ, đặc biệt thích những bài thơ viết về xứ Huế, Nguyễn Văn Liễu đến đất cố đô và vào học Cao Đẳng Mỹ Thuật từ năm 1957. Hội họa đã thổi lớn Nguyễn Văn Liễu từng ngày. Tuy vẫn còn lai rai làm thơ, nhưng anh đã đặt hết lòng cho sơn cọ. Bút danh Trịnh Cung được khai sinh, mỗi ngày một lớn mạnh (...)

“...Trịnh Cung chơi thân với Đinh Cường, Trịnh Công Sơn. Tình bạn sớm giúp họ tạo ra cái không khí sinh hoạt thật sinh động hào hứng, khởi sắc. Theo tiết lộ của nhà biên khảo Nguyễn Đắc Xuân, trong giai đoạn này, Trịnh Cung để ý và si mê một cô sinh viên văn khoa Huế có tên là …Nh.Hg và viết được bài thơ để đời ‘Cuối Cùng Cho Một Tình Yêu’. Ông Nguyễn Đắc Xuân viết tiếp:

“… ‘Trịnh Cung thú nhận cho đến nay Nh.Hg đã có gia đình, có cháu nội, cháu ngoại mà vẫn chưa biết bài thơ phổ nhạc bất hủ ấy Trịnh Cung đã làm cho chính mình’.

“Nhưng trong một bài viết ‘Người Tình Cuối Cùng Của Trịnh Công Sơn Là Ai?’ phổ biến trên trang web Vietnam.net, vào ngày 28 tháng 02 năm 2005, Trịnh Cung cho biết:

“… ‘Đánh dấu lớn nhất và dài lâu nhất cho tình bạn giữa tôi và Sơn chính là bài thơ ‘Cuối Cùng Cho Một Tình Yêu’ tôi viết vào năm 1958 ở Huế và Sơn đã phổ nhạc vào khoảng giữa năm 1959, trước ca khúc Diễm Xưa và chỉ sau các ca khúc Ướt Mi, Thương Một Người và Nhìn Những Mùa Thu Đi. Nhiều người đã hỏi tôi viết ca khúc này cho ai? Anh bạn, nhà nghiên cứu Huế học Nguyễn Đắc Xuân đã xác định bài thơ ấy viết cho Nh. Hg, một nữ sinh trường Đồng Khánh (Huế) nhưng thật ra không phải như vậy.

“ ‘Tôi có nhắc đến cô ấy vì vẻ đẹp rất Huế của Nh. Hg. Nhưng bài thơ ấy là một hư cấu để nói về những năm tháng đầu tiên của một sinh viên tỉnh lẻ từ say đắm đến thất vọng trên con đường tình của Huế. Ca khúc này, Sơn đã làm cho bài thơ tầm thường ấy trở nên bất tử trong nhiều thế hệ người Việt. Điều này tôi không chờ đợi khi chơi với Sơn. Có nhiều năm, gia đình Trịnh Công Sơn in sách nhạc và các nhà xuất bản băng đĩa đã không in tên tôi là tác giả của lời nhạc, vì thế có rất nhiều giới trẻ ngày nay và có lẽ cả mai sau không biết điều này. ‘Sống trong đời sống cần có một tấm lòng, để làm gì em biết không? Để gió cuốn đi’ (Trịnh Công Sơn). Tôi đang sống với khái niệm: Để Gió Cuốn Đi…’ ” (5)

Du Tử Lê

(Còn tiếp)

_________.

Chú thích:

(*) Một tài liệu trên trang mạng Wikipedia ghi năm thành lập hội là 1968.
(1) Nguồn: “Nhớ về Hội Họa Sĩ Trẻ Việt Nam trước 1975”, Trịnh Cung, báo Người Việt Giai Phẩm Xuân Quý Tỵ, 2013.
(2), (4), (5): Nguồn Wikipedia
(3) Cố thi sĩ Nguyên Sa sinh ngày 1 tháng 3 năm 1932, tại Hà Nội. Ông mất ngày 18 tháng 4 năm 1998 tại California, Hoa Kỳ.


Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
08 Tháng Tám 201812:01 CH(Xem: 211)
Hiện cư ngụ tại Âu Châu, đang là ứng viên tiến sĩ văn chương của đại học Lancaster, Anh Quốc
25 Tháng Bảy 20189:08 SA(Xem: 215)
Thành công cả về vật chất lẫn tinh thần của đại nhạc hội chủ đề “Chút tình trao nhau” vào dịp Tết năm 1996
25 Tháng Bảy 20189:08 SA(Xem: 84)
Thành công cả về vật chất lẫn tinh thần của đại nhạc hội chủ đề “Chút tình trao nhau” vào dịp Tết năm 1996
25 Tháng Bảy 20189:08 SA(Xem: 111)
Thành công cả về vật chất lẫn tinh thần của đại nhạc hội chủ đề “Chút tình trao nhau” vào dịp Tết năm 1996
18 Tháng Bảy 201810:16 SA(Xem: 325)
Trần Quốc Bảo đã rất sớm, có trong máu huyết cái tinh thần ghi công và, bày tỏ cụ thể lòng biết ơn những văn nghệ sĩ
11 Tháng Bảy 20183:49 CH(Xem: 340)
Bây giờ, trại đảo buồn chỉ còn trong trí nhớ rụng rơi, mờ nhạt…
03 Tháng Bảy 20183:13 CH(Xem: 327)
Dường như thảm kịch đất nước, lẽ sống / chết đã khiến Trần có một trái tim lớn hơn tuổi thật của mình, rất nhiều.
27 Tháng Sáu 20181:57 CH(Xem: 274)
Tôi cho Đinh Trường Chinh đã rất tinh tế khi ghi nhận rằng, đôi khi “sự thân thiết có thể đến từ những thứ nhỏ nhặt…”
20 Tháng Sáu 20189:21 SA(Xem: 240)
Tôi rất thích tính chân thật, không làm dáng của họ Nguyễn, khi ông mở đầu phần dẫn nhập cho những bài thơ của mình
13 Tháng Sáu 20181:29 CH(Xem: 327)
Tuyển tập này, cũng nên được nhìn như một ghi nhận tình bạn lấp lánh, thuở họ còn đủ ba người.
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 211)
Hiện cư ngụ tại Âu Châu, đang là ứng viên tiến sĩ văn chương của đại học Lancaster, Anh Quốc
(Xem: 215)
Thành công cả về vật chất lẫn tinh thần của đại nhạc hội chủ đề “Chút tình trao nhau” vào dịp Tết năm 1996
(Xem: 84)
Thành công cả về vật chất lẫn tinh thần của đại nhạc hội chủ đề “Chút tình trao nhau” vào dịp Tết năm 1996
(Xem: 111)
Thành công cả về vật chất lẫn tinh thần của đại nhạc hội chủ đề “Chút tình trao nhau” vào dịp Tết năm 1996
(Xem: 325)
Trần Quốc Bảo đã rất sớm, có trong máu huyết cái tinh thần ghi công và, bày tỏ cụ thể lòng biết ơn những văn nghệ sĩ
(Xem: 370)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 11925)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1311)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 6027)
“Ngay sau khi gặp ông, tôi đã bước sang “chặng đường ngỡ ngàng.” Không ngỡ ngàng sao được khi mà đứng bên ông
(Xem: 1593)
DU TỬ LÊ cũng là một nhân vật đặc biệt. Nhỏ hơn họ Trịnh vài tuổi. Gốc gác Phủ Lý, Hà Nam. Sống ở Hà Nội, trước khi theo gia đình di cư vào Nam.
(Xem: 266)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 388)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20188)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15048)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12566)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 15784)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 13890)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12358)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10371)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9611)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9742)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 8951)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8552)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 9711)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 14967)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21309)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27141)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18628)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19728)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 23975)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21648)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18103)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
1,889,006