NGUYỄN TRỌNG TẠO - Phê bình có dám nói sự thật?

30 Tháng Tư 201612:00 SA(Xem: 1164)
NGUYỄN TRỌNG TẠO - Phê bình có dám nói sự thật?

Trước hết, phải khẳng định Phê bình văn học là gì? Đấy là sự thẩm định, phân tích, nhận xét và đánh giá văn học nói chung hay tác phẩm văn học nói riêng. Khác với người đọc đơn thuần chỉ thưởng thức văn học, nhà phê bình văn học phải có kiến thức uyên bác về văn học, văn hóa và xã hội, cộng với khả năng tiếp cận văn học hết sức nhạy cảm để kiến giải được cái hay, cái dở của đối tượng phê bình và chỉ ra tính hệ thống của nó.

nguyen_trong_tao_by_ndt-content-content

Không thể tồn tại một nền văn học mà không có phê bình. Nhưng phê bình cũng có thể giết chết hoặc làm thui chột sự phát triển văn học. Vì thế mà nổ ra tranh luận văn học, tranh luận giữa nhà sáng tác và nhà phê bình, tranh luận giữa nhà phê bình với nhà phê bình. Trong tranh luận, thường thì chân lí thắng, nhưng cũng có khi chân lí thua (tạm thời) hoặc bị đánh tráo. Vì vậy mà có sự “giải oan” cho nhiều vụ án văn chương trong lịch sử.

Hiện tượng tranh luận văn học ở ta nhiều năm gần đây thường bị dừng lại nửa vời, là hiện tượng bất bình thường. Bất bình thường ở chính nhà phê bình và bất bình thường ở những nhà quản lý văn nghệ, báo chí, nó làm ách tắc sự phát triển của lý luận văn học nói riêng và văn học nói chung. Thậm chí có những tác phẩm văn học bị thu hồi mà không được tranh luận. Thủ tiêu tranh luận là một hiểm hoạ đối với tự do sáng tác và tự do phê bình, khiến cho nhà văn và cả nhà phê bình cảm giác là chân lí bị độc quyền chiếm giữ ở đâu đó mà không thuộc về mình, còn độc giả thì hoang mang dẫn tới sự tò mò thiếu định hướng. Nếu những cuốn sách bị thu hồi được tranh luận công khai thì cái hay lẫn cái dở sẽ được phơi bày, công chúng sẽ nhận thức được cái sai cái đúng của nhà văn, và dân trí văn học sẽ được nâng cao; mặt khác, công luận sẽ giúp cho những nhà quản lý xử lý vấn đề một cách khách quan, đúng với luật pháp hiện hành. Nhà văn phải chịu trách nhiệm về tác phẩm của mình trước công chúng và trước pháp luật, vậy thì tại sao nhà văn lại không được thay luật sư để “tự bào chữa” cho tác phẩm của mình khi bị thu hồi? Thực tế thì có cuốn sách bị thu hồi lại được những kẻ khác lợi dụng nhân bản, bán lén lút với giá cắt cổ, làm thiệt hại cho nhà văn và gây hoang mang trong công chúng. Tôi nghĩ rằng, nếu được công khai tranh luận, thì vấn đề sẽ sáng tỏ hơn, nó sẽ tác động đến tiến trình phát triển của văn học tích cực hơn.

Tôi biết một số tổng biên tập báo rất muốn mở tranh luận văn học trên báo mình, không chỉ để bán báo, mà còn nhằm nâng cao dân trí văn học, nhưng lại sợ đụng “trần”. Chính vì thế mà những biến động của văn học ta những năm gần đây không được phản ánh một cách trung thực, sâu sắc và toàn diện, khiến công chúng có cảm giác là văn học có vẻ mờ nhạt. Thực ra không phải như vậy. Có nhiều tác phẩm thơ kể cả “thơ khó đọc” đã xuất hiện, nhưng vẫn bị các nhà phê bình làm ngơ. Có những tiểu thuyết xì xầm ngoài lề mà không thấy nhà phê bình nào động bút. Nhà phê bình ta “khéo” quá, “khôn” quá, “ma lanh” quá. Thiếu tài hay thiếu tâm? Thiếu nghề hay thiếu dũng? Xu phụ và cơ hội không phải là bản chất của phê bình, mà đấy là nguy cơ khiến phê bình bị thủ tiêu, và văn học trở nên què quặt, chỉ đi bằng một chân với cái nạng gỗ phê bình mục rữa. Thiết nghĩ, những nhà phê bình biết tự trọng và có tài sẽ dám nói lên sự thật, và dám nghe những điều nói thật.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
16 Tháng Mười 20189:43 SA(Xem: 39)
Bây giờ còn có người mà kể lại (chuyện Tao Đàn); mai đây không biết còn kể lại với ai?
09 Tháng Mười 20183:43 CH(Xem: 517)
Con đường anh đi đã thành đường, mới hơn những gì mới nhất trong tiến trình thơ ca Việt Nam.
01 Tháng Mười 20189:55 SA(Xem: 86)
Khoa Hữu được bạn đọc hải ngoại yêu mến suốt mười năm nay
24 Tháng Chín 201810:24 SA(Xem: 178)
Chúng ta là ai, chúng ta sẽ làm gì? Sách của Thái gửi những câu hỏi đó, ngay khi bạn nhắm mắt lại.
29 Tháng Tám 20184:03 CH(Xem: 642)
Ông Tô Thùy Yên! Giá Thượng Đế mà biết được trong vô vàn chúng sinh có những đứa sống đầy ý thức như thế
15 Tháng Tám 201810:58 SA(Xem: 707)
Trong làng thơ Việt Nam nửa thế kỷ qua có hai cặp bạn lỗi lạc. Phía nam vĩ tuyến 17 là cặp Vũ Hoàng Chương - Đinh Hùng; ngoài bắc giới tuyến là cặp Xuân Diệu - Huy Cận.
11 Tháng Tám 20189:10 SA(Xem: 208)
Truyện dài “Có Một Thời Nhân Chứng” là tác phẩm thứ ba của nhà văn Lê Lạc Giao, do Nhà Xuất Bản Văn Học phát hành năm 2018.
07 Tháng Tám 20181:34 CH(Xem: 304)
Dương Nghiễm Mậu là cây bút có lương tâm. Quyết nói lên trung thực những gì mình nghe thấy, tức là những oan khiên cùa thời đại
30 Tháng Bảy 20189:05 SA(Xem: 221)
Trong khi chúng ta quay đi, thế giới thay đổi. Những liên kết nhảy vọt trong thơ Dương Tường tạo ra các ảo ảnh.
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 190)
Nhạc phẩm đầu tiên ông sáng tác lúc mới 13 tuổi là bài ‘Mẹ Tôi’,
(Xem: 160)
Thanh Thúy, như một hiện tượng gom được cả thực và phi thực.
(Xem: 159)
Trong số hàng chục nghệ sĩ từng bày tỏ tình yêu một chiều với Thanh Thúy,
(Xem: 236)
Nhiều người nói, Trịnh Công Sơn không phải là người đầu tiên gieo cầu nhắm vào Thanh Thúy.
(Xem: 477)
Rất nhiều người vẫn còn nhớ 4 câu thơ tuyệt tác của nhà thơ Hoàng Trúc Ly, viết tặng Thanh Thúy
(Xem: 5371)
Du Tử Lê nói ông chỉ muốn im lặng. Trong phần hỏi-đáp rất ngắn dưới đây, nhà thơ Du Tử Lê có giải thích về sự im lặng của ông, với nhiều ngụ ý.
(Xem: 633)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 12037)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1469)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 6149)
“Ngay sau khi gặp ông, tôi đã bước sang “chặng đường ngỡ ngàng.” Không ngỡ ngàng sao được khi mà đứng bên ông
(Xem: 395)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 474)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20310)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15132)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12685)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 15950)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 13992)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12457)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10457)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9695)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9820)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 9028)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8606)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 9828)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 15045)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21438)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27233)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18715)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19831)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 24045)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21770)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18171)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
1,950,681