TRẦN THU MIÊN - Đoàn Minh Đạo: Dòng Thơ Trí Tuệ

06 Tháng Chín 20161:13 CH(Xem: 2019)
TRẦN THU MIÊN - Đoàn Minh Đạo: Dòng Thơ Trí Tuệ



Lưới Mưa (2016) là thi phẩm thứ hai sau khi ông cho ra đời Trầm Tích Biển (2015). Cả hai tập thơ đều phát xuất từ một dòng tâm thức tràn ngập chữ nghĩa của trí tuệ. Việc giới thiệu thơ Đoàn Minh Đạo, với tôi, rất khó vì hai lý do. Thứ nhất vì ông thầy giáo của tôi thời trung học ở tu viện Châu Sơn, Đơn Đương, và, thứ hai vì chữ nghĩa cùng tư tưởng trong thơ ông ở một vị trí cao hơn khả năng ngôn ngữ thi ca của tôi, một người xa lìa Việt Nam đã hơn 4 thập niên. Tuy nhiên, khi nhận được hai món quà văn nghệ của thầy mình tôi hãnh diện và rất vui. Trong bài giới thiệu ngắn này, tôi sẽ bàn về dòng thơ Đoàn Minh Đạo dựa trên thi phẩm Lưới Mưa (2016).

Thi tập Lưới Mưa gồm 19 bài thơ không nằm trong các thể loại thơ quen thuộc từ hình thức, ngôn ngữ đến tư tưởng. Thơ ông không đi ngay vào trái tim người đọc dễ dàng, nhưng đòi hỏi người đọc sự suy tư trên từng dòng và từng con chữ. Để kể lại một nơi chốn cũ đã tan nát vì bom đạn trong chiến tranh, ông không kể như Trịnh Công Sơn, “Đại bác đêm đêm dội về thành phố,” nhưng qua thơ ông ta vẫn cảm nghiệm được ẩn hiện lác đác trên dòng chữ cô đọng nét hoang tàn đổ vỡ và những nỗi khổ cùng cực của chiến tranh:

Những thân tàu bong tróc ống khói và cần trục gỉ sét
Giương những cánh tay kêu cứu mệt nhoài
Thành phố nát nhàu những con đường thống thuộc
(Lưới Mưa, tr. 9).

Cũng trong bài Lưới Mưa, ông diễn tả sự nghèo đói cơ cực của một miền quê xưa (có lẽ Quảng Trị). Dù tôi chưa đến nơi chốn này, nhưng đọc kỹ những dòng thơ ông viết, tôi đã hình dung và cảm nghiệm được sự đói rét nghèo nàn của người dân:

Dáo giác cơn rét luồn về đất Quảng
Ngập ngụa bùn mưa Cam Lộ
Xoay chiều chiếc áo tơi lá
(Lưới Mưa, tr. 10)

Chiếc áo tơi, theo mẹ tôi kể khi tôi còn bé, là áo che mưa của dân nghèo được dệt bằng lá cỏ loại dùng lợp mái nhà. Người Việt Nam sinh ra và lớn lên ở thành thị hay từ giữa thế kỷ 20 đến nay có lẽ chẳng ai nhìn thấy chiếc áo tơi bao giờ. Trong vài câu thơ trên Đoàn Minh Đạo đã vẽ lại được hình ảnh lịch sử thời bóng văn minh cơ khí và thị trường chưa phát triển ở Việt Nam.

Từ hình ảnh quê hương cũ ẩn hiện qua ngôn ngữ thi ca, ký ức ông vẫn còn đầy kỷ niệm để ôm giữ, để ôn lại, nhưng ông cũng biết rằng những thương nhớ có dầy đến đâu đôi khi chả còn là gì:

Hoài niệm trân châu đôi khi là bụi đất…

(Và),

Giữ cũng từng là buông bỏ em ơi
(Lưới Mưa, tr. 11)

Một bài thơ tôi yêu thích trong thi tập Lưới Mơ là bài “Tưởng Niệm, tr. 12-15). Bài này, tôi nghĩ, Đoàn Minh Đạo nói về một biến cố lịch sử rất đau thương bi đát của dân Miền Nam, Việt Nam, đó là ngày 30 Tháng Tư, 1975. Nhưng, không như vố số những bài thơ bài văn đã được viết về bi cố lịch sử này, ông dùng ngôn ngữ đầy ẩn dụ:

Tháng Tư
Bằng trí nhớ cánh hạc đập vào khoảng lặng
Bất chợt là vùng mây bão
Tâm bão vịnh giả định
Lửa dập thẳng vách trường sơn
Đêm hoả châu mù mờ tung trên thành phố
Chiến tranh cứ vinh danh sự rẻ rúng con người
(Tưởng Niệm, tr. 12)

Và hậu quả quốc nạn 30 Tháng Tư được ông diễn tả tinh tế:

Man rợ phun đầu độc một khoảng trống thơ
Bằng những công trường mù
Dằn đầu ngọn roi sắt sau lưng
Mặt nạ cứu tinh biến hình khuôn chiếm đoạt
(Tưởng Niệm, tr. 13)

Bài thơ “Khi Tôi Trở Về” (tr. 37), theo tôi, là một vẫn nạn về đức tin tôn giáo và quyền lực thần linh. Độc giả tín đồ Công Giáo hay người có chút ít kiến thức về tôn giáo này sẽ nhận ra ngay một nghịch lý giữa đức tin, giáo điều tín lý và logic đời thường. Làm sao một người với khả năng tư duy và lý luận khoa học lại có thể uỷ quyền phán xét lương tâm mình cho một con người?

Khi tôi về giữa đời vùi dập
Thần linh lột hết hành trang…
...
Đích thị lời phán quyết trang trọng thật sự
Đích thị trên toà phán xét
Đích thị ngồi toà giải tội
Băn khoăn nỗi thụ tạo lại quá quyền năng…
(Khi Tôi Trở Về, 37)

Từ tôn giáo sang tình yêu, Đoàn Minh Đạo làm thơ như đạo sư ban bài sấm giảng. Chẳng hạn như trong bài Lòng Hoa (tr. 21-23). Ông viết:

Chuyến xe băng đèo
Trên vai người sửng sốt nhập hồn thu (tr. 21 )

Hai câu này làm tôi liên tưởng đến đoạn đường đèo Đà Lạt qua Trạm Hành xuống Đơn Dương dù có thể ông tả về một nơi chốn khác, nhưng chẳng sao cả. Và ông phán tiếp:

Thị trấn liêu xiêu cao ốc dựng đều kẽm núi
Con đường đổ lại dòng sông
Trú ẩn cửa mật ngôn
Mở ra vừng ơi dẫn lời cứu rỗi…(tr. 22)

Những hình ảnh trên thì hơi lạ, khó tim thấy ở quê nhà hơn 40 năm trước, tuy nhiên ta vẫn hình dung ra đoạn đường núi đồi nào rất xa và cũng rất gần. Dường như, không, chắc chắn là con đường ven biển từ Los Angless lên vùng Cựu Kim Sơn. Ở giữa cảnh núi đồi lạ lẫm nhưng gần kề ấy ông nói nhỏ với người yêu:

Hãy nói bằng những lời chim chóc
Xa mãi tuổi thơ cây cỏ núi rừng
Em yêu đừng thả tôi lạc lõng bên đường (tr. 22)

Đẹp quá hình ảnh người tình ông trong ba câu thơ sau:

Thương mãi em về lại phố
Nắng còn vương vai áo lụa
Xôn xao hồn cỏ mây hồng (tr. 23)

Ở nơi chốn xa lạ, ông vẫn níu giữ hình ảnh “vai áo lụa” của hiện tại, nhưng cũng là từ một quá khứ, xa, có lẽ rất xa. Cách đây vài năm, thầy tôi gửi tôi đọc bài thơ Thiền của ông, tôi vội chuyển ngay đến Nhất Chi Vũ nhạc sĩ bạn tôi, và nghĩ thầm, thế nào NCV cũng soạn thành ca khúc. Quả nhiên bài thơ “Thiền Và Chiêm Niệm” nguyên bản đã thành ca khúc với dòng nhạc ẩn ấp chút dân ca Việt Nam, và cũng, ngất ngư vài âm giai Jazz. Bài thơ có những lời thơ nghe như Thánh Vịnh Kinh Thánh:

Từ ngoại thành cẩm chướng
Từ tảng đá góc tường
Từ nỗi đời dao động
Từ vật vã mù sương…

(Và rồi:),

Từ phán tán chảy vào ngày vĩnh quyết
(Thiền và Chiêm Niệm, Nhạc Nhất Chi Vũ, Boston)

Thơ trong Lưới Mơ đề cập tới những khía cạnh gần gũi cuộc đời, nhất là cuộc đời một người biệt xứ. Dù thi từ của ông không là ngôn ngữ đời thường, nhưng người đọc chiêm niệm ra được những mất mát, băn khoăn, hoài nghi, ray rứt về cuộc sống ẩn hiện sau những ẩn dụ trên từng dòng thơ và từng con chữ của tác giả, và dĩ nhiên, cũng là của chúng ta.

Sau cùng, thơ Đoàn Minh Đạo cũng mở ra cho chúng ta cánh cửa hy vọng để bước qua những hoài nghi quằn quại của kiếp người. Vì, cho dù ta có thắc mắc hoài nghi về thân phận làm người chẳng có gì tuyệt đối hoàn hảo:

Tại sao ta mãi lớn lên quặt quẹo
Tại sao ta cứ lượn lờ trong hẻm ám ảnh mù câm
(Đất Hưu Canh, tr. 72)

Nhưng ta vẫn phải:

Đánh thức những câu thơ say ngủ đêm qua
Tiếng kèn và đàn dây như thúc giục chúng ta
(Đất Hưu Canh, tr. 72)

(Vì):

Một ngày mới sẽ mở sang trang viên nàng ngập nắng
(Đất Hưu Canh, tr. 77)

Trân trọng mời bạn đọc đi vào cõi thơ Đoàn Minh Đạo, một cõi tràn ngập ngôn ngữ ẩn dụ trên dòng trí tuệ. Bạn có thể tìm thơ Đoàn Minh Đạo trên các trang nhà thi ca như: Gió O: http://gio-o.com, và Phố Văn: http://phovanblog.blogspot.com.

Ttm, Boston College, cuối hè 2016

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
14 Tháng Bảy 20208:49 SA(Xem: 21)
Độc giả yêu thích văn chương nên tự đặt mua cho mình một cuốn “Gặp Gỡ Với Định Mệnh” để thưởng lãm.
16 Tháng Năm 20203:09 CH(Xem: 332)
Họ là những nhà văn sống và viết vào nửa sau thế kỷ XX, có người sống sang thế kỷ XXI và vẫn đang tiếp tục viết, có người đã qua đời.
10 Tháng Năm 20201:56 CH(Xem: 295)
Tìm mua trên: BARNS & NOBLE Xin bấm vào đường dẫn sau: https://www.barnesandnoble.com/w/nhung-mau-chuyen-doi-tran-thi-dieu-tam/1136990983?ean=9781538029251
28 Tháng Tư 202011:18 SA(Xem: 220)
Tìm mua trên: BARNS & NOBLE/ Xin bấm vào đường dẫn sau: / https://www.barnesandnoble.com/w/dem-vang-hinh-tieng-chuong-huy-tuong/1136917199?ean=9781078795340
03 Tháng Ba 202010:37 SA(Xem: 487)
Nhà Xuất Bản Bạn Văn Nghệ vừa cho ra đời đứa con tinh thần đầu tiên, sau khi thành lập, đó là tác phẩm truyện dài
25 Tháng Hai 202010:13 SA(Xem: 388)
Tạp bút @ Trần Doãn Nho Bìa @ Đinh Trường Chinh
12 Tháng Hai 20203:03 CH(Xem: 572)
“Hồng đăng tại Amsterdam,” tập truyện, Văn Học Press xuất bản năm 2018. Hiện có bán trên Amazon tại www.amazon.com/Hong-dang-tai-amsterdam-Vietnamese/dp/1724574264
03 Tháng Hai 202012:54 CH(Xem: 629)
“Mót Chữ Trong Kinh”- Tập thơ hai trăm bốn bốn bài thơ bốn câu của Nguyễn Hàn Chung -NXB Mở Nguồn 2020Sách có bán trên lulu.com và nguyenhanchung@gmail.com
17 Tháng Giêng 20205:05 SA(Xem: 468)
Gã tình nhân & Vở kịch không dành cho sân khấu - Thơ TRẦM PHỤC KHẮC - Văn Học Press xuất bản, 1/2020 -152 trang, giá bán $15.00
23 Tháng Mười Hai 20193:04 CH(Xem: 719)
Mọi liên hệ về sách, xin theo số đt 0918209751, hoặc email: lientamsp@yahoo.com.vn, hoặc trên messenger.
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 14950)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
(Xem: 8955)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 274)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
(Xem: 6334)
họ không chỉ là những viên gạch lót đường mà họ còn là những con én lẻ loi, tin rằng trong hoàn cảnh nào thì, mùa xuân rồi cũng sẽ tới.
(Xem: 16819)
Với tiêu chí tự đặt cho mình: “Nhạc phải cho hay, lời phải cho đẹp và ý nghĩa;” Từ Công Phụng đã đem đến cho giới thưởng ngoạn những tình khúc sang cả, mượt mà từ nhạc tới lời.
(Xem: 2688)
Hiếm có cây bút nào sung mãn như Du Tử Lê khi ở tuổi 75 ông vẫn bền bỉ viết, viết và viết. Khảo cứu, phê bình, tiểu luận, bút ký... và đương nhiên thơ, bởi đó là ký hiệu nhận biết ông - một nhà thơ.
(Xem: 2842)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 183)
Khi ông thành danh thì tôi mới chỉ là đứa trẻ sơ sinh.
(Xem: 1138)
Du Tử Lê là một trong những nhà thơ có nhiều tác phẩm được phổ nhạc được công chúng yêu chuộng.
(Xem: 1129)
"không thể xóa hận thù – bằng máu người xối chảy“ (1969), và suốt đời Du Tử Lê đã cần mẫn xóa, bằng thơ.
(Xem: 11703)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 1070)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 2202)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 2592)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 2552)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 22395)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 16908)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 14616)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 17887)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 15858)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 14414)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 12233)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 11175)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 11279)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 10518)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 10219)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 16923)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 23722)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 28803)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 20303)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 21531)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 25390)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 24179)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 20433)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,606,098