PHẠM THỊ ANH NGA - Lê Bá Đảng, còn đó giấc mơ.

03 Tháng Tư 201710:05 SA(Xem: 1983)
PHẠM THỊ ANH NGA - Lê Bá Đảng, còn đó giấc mơ.

Chiều nay, nén nhang đã được thắp lên. Và khói hương đã quyện theo những lời khấn nguyện. *

Chân dung họa sĩ Lê Bá Đảng tươi cười, rạng rỡ với những cánh hoa trắng tuyệt đẹp bao quanh. Pha phất một vài sắc tím. Rất trang trọng. Rất thanh. Mắt ông hướng về một cõi xa.

Ở bàn ghi sổ lưu niệm, tôi hý hoáy những câu chữ.

* * *

Không hiểu sao, cuốn theo dòng hoài niệm tôi lại “gọi” ông là Anh. Ngày trước, mỗi dịp gặp, tôi vẫn gọi Bác xưng Em. Nhưng hệ trọng gì đâu, sinh thời Lê Bá Đảng đâu nề hà gì những tiểu tiết vụn vặt đó. Ước mơ và những ý tưởng sáng tạo đã choáng lấp hết tâm trí ông. Ông đã về đây, ước mơ một đời người phần nào gửi gắm nơi đây. Và những đi đi về về. Đâu cũng là quê hương. Một nơi là quê cha đất tổ, và một nơi là những bước đầu tiên đến với sáng tạo nghệ thuật. Và thoắt một cái, ông vụt xa tất cả. Pháp quốc những năm hình thành tên tuổi, tạo dựng một chỗ đứng trong Cõi con người. Việt Nam quê nhà, Bích La Quảng Trị nơi ông cất tiếng khóc chào đời. Và Huế, nơi ông gửi gắm giấc mơ cả đời và cuối đời. Giấc mơ vẫn chưa tròn.

Và những điều nhỏ nhặt có chăng, là những quan tâm tỉ mỉ, ân cần, chu đáo đối với những anh em làm nghệ thuật ở nhà. Ông từng hỏi han rất cặn kẽ về cuộc sống của từng người cầm cọ ở Huế, từ những người đứng tuổi, đến những kẻ tuổi vẫn còn ít: ông ấy, anh ấy sống ra sao, tranh bán được không, đủ sống không, có cần giúp đỡ hỗ trợ gì hay không...

* * *

Viết về ông, phân tích tác phẩm của ông thì lâu nay đã rất rất nhiều. Toàn cả những tên tuổi lớn của làng văn, làng báo, và thế giới nghệ thuật. Từ Đặng Nhật Minh, Nguyễn Trọng Tạo, Trần Thị Trường, Đặng Tiến, Phạm Văn Hạng, Hoàng Phủ Ngọc Tường, đến Đăng Bảy, Thụy Khuê, Kiến Văn, Nguyễn Đắc Xuân, Nguyễn Xuân Hoàng, Tô Nhuận Vỹ, Nguyễn Khắc Phê, Ngô Minh...

Tôi chỉ dám rón rén đôi dòng tưởng nhớ ông. Và âm thầm hồi tưởng.

Năm 2002, tháng 5, dịp Festival Huế. “Triển lãm Tác phẩm nghệ thuật Lê Bá Đảng” đã như một làn gió mới trong không gian nghệ thuật vẫn còn u tịch, trầm mặc của Huế. Bị mê hoặc bởi cái hồn của Không gian Lê Bá Đảng kết hợp nhiều chất liệu sáng tạo, chúng tôi còn được ông ân cần giới thiệu, và say sưa tâm sự về những giấc mơ, hoài bão đối với quê hương. Ấn tượng với tôi hơn cả là Bàn chân Giao Chỉ, mà ông cho biết được làm với nhiều khúc gỗ cháy thu nhặt được từ những đổ vỡ của quê hương Bích La ở Quảng Trị, một phần làng quê đã bị thiêu cháy. Và ông đã khá hài lòng với những bức ảnh về tác phẩm trưng bày dịp đó mà tôi mê mẩn chụp từ chiếc máy ảnh Canon với phim Kodak, và sau đó tôi scan lại gởi qua email cho ông.

LeBaDang-AnhNga
Họa Sĩ Lê Bá Đảng và Phạm Thị Anh Nga


Một kỷ niệm dễ thương của dịp đó, là chúng tôi có tặng ông vài cuốn sách nho nhỏ đã thực hiện và xuất bản. Ít hôm sau, ở sảnh khách sạn Saigon Morin, vẫn đang trong không khí hội ngộ của Festival Huế, có người nhắn tôi là bà Dominique de Miscault hỏi tìm tôi vì muốn mua cuốn tản văn song ngữ “Huế trong mắt ai” (Hué dans les yeux de...). May là hôm đó tôi có mang theo cuốn sách nên luôn tiện tôi đã tặng luôn cho bà. Và tôi được biết, trước đó họa sĩ Lê Bá Đảng đã đưa cuốn sách cho phu nhân ông xem, và đọc xong chị Mytshu thích chí khoe luôn với bà De Miscault. “Huế trong mắt ai” là cuốn sách đầu tiên của tôi, vì vậy với tôi đó là một kỷ niệm vô cùng ý nghĩa.

Cũng dịp triển lãm đó, họa sĩ Lê Bá Đảng hào hứng diễn giải cho chúng tôi về những ước nguyện của ông mang tên Mặc áo cho cây, Hạt gạo Trường Sơn và đặc biệt là về một Không gian Lê Bá Đảng, có thể ở đồi núi Thiên An, hay bên con sông Hương thơ mộng của Huế. Điều đã thành hiện thực bốn năm sau, 2006, với Trung tâm Nghệ thuật Lê Bá Đảng ngay tại số 15 đường Lê Lợi của Huế, với một vọng gác có hình hài Hạt gạo Trường Sơn. Thời gian chuẩn bị khai trương Trung tâm, tôi được đề nghị dịch Việt - Pháp cuốn catalogue (lấy từ bài của Thụy Khuê), nhưng vì một lý do riêng nên rất tiếc tôi không nhận làm.

Mùa Festival Huế 2004, Lê Bá Đảng trở lại Huế với “Mùa Xanh Muôn Một”. Người đến xem triển lãm bắt đầu thấy hiển lộ ý tưởng “Mặc áo cho cây” của ông. Và màu xanh, mùa xanh tràn khắp. Cây đã nhẩn nha, tha thẩn bước vào phòng trưng bày. Mùa Xanh Muôn Một của Lê Bá Đảng như một tác phẩm sắp đặt lạ lùng, bí hiểm nhưng đồng thời lại gần gụi thân thương. Là Quê nhà. Tôi được ông tặng một phiên bản thu gọn của Mùa Xanh. 

LeBaDang 01
Họa sĩ Lê Bá Đảng

Một dịp khác, nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ tặng cho chúng tôi một bức tranh Mèo của Lê Bá Đảng với tuyền một màu đen mực tàu. Không biết đó có phải là loại tranh về mèo của thuở xưa, cái thời ở Pháp ông bắt đầu bán được tranh và dần hồi đã thực sự thành một tên tuổi.

Và sau đó, thi thoảng chúng tôi lại nhận được thiệp chúc mừng năm mới của ông, những tấm thiệp độc đáo là sản phẩm vừa cắt giấy vừa họa hình, lung linh sóng sánh như giấc mơ diệu vợi.

Tuy khá mù mờ về hội họa và chỉ cảm nhận tranh qua những kiến thức thô sơ hạn hẹp của mình, và không có trình độ thẩm định về nghệ thuật, về tranh, tôi vẫn có một mẫn giác lạ lùng với những dấu ấn của Lê Bá Đảng. Nó xuất hiện nhiều nơi dưới nhiều hình thức. Những thân cây được ông “mặc áo”. Đặc biệt là những đoạn đường ở Phố đi bộ Nguyễn Đình Chiểu ở Huế với những tác phẩm của ông ngay trên mặt đường. Dù cho có đôi chỗ, do thiếu ý thức các hàng quán cứ vô tư kê bàn ghế hay thùng nhựa, xe đẩy đè lên tác phẩm. Và người bộ hành cũng vô tâm giẫm lên mà đi. Trong lúc tôi mải mê nhìn những dấu ấn đó của ông. Những giẫm đạp cứ khiến tôi cảm thấy nhoi nhói trong tim. Hai hàng chữ dặn dò “Mời xem với mắt / Chớ nhìn bằng chân” với chữ ký của ông vẫn còn kia, không biết còn có ai lưu tâm nghĩ ngợi...

* * *

Nén hương thôi đã thắp. Những hồi tưởng luyến tiếc thôi cũng đã gom lại gửi đến người vừa ra đi.

Kẻ trước, người sau. Bửu Chỉ. Dương Đình Sang. Tôn Thất Văn. Các anh đã lần lượt xa rời dương thế. Cả Điềm Phùng Thị, sau những năm tháng cuối đời ở Huế. Giờ thì đến ông, Lê Bá Đảng. Cõi ấy thế là đã nhiều lắm những bậc tài hoa.

Nhưng sẽ có không một cuộc tao ngộ trùng phùng, để các vị ấy cùng trưng bày những tác phẩm mà biết đâu họ vẫn không ngừng say sưa sáng tạo.

Vẫn mê mẩn. Vẫn miệt mài.

Để không đứt đoạn những ước mơ hoài bão từng ấp ủ hoài thai thuở sinh thời.

Ít ra là cho họa sĩ Lê Bá Đảng. Bởi dù đã có rồi ở quê hương một nơi chốn để ông gửi gắm những đứa con tinh thần, vẫn còn chưa tròn vành những ước nguyện đầy nghĩa tình của ông.

Trên trang web www.lebadang.org, vẫn nhiều lắm những mục còn chơ vơ để trống ...

3/2015

Phạm thị Anh Nga

(*) Họa sĩ Lê Bá Đảng từ trần ngày 07.03.2015 tại Paris, Pháp.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
27 Tháng Mười 20201:26 CH(Xem: 124)
Những trong nắng và những ngoài nắng ấy. Nhật Tiến đã thấy đã trải qua, đã viết ra, đã thuật lại.
26 Tháng Chín 20204:14 CH(Xem: 345)
Nếu Võ Phiến định nghĩa nhà văn là kẻ “phải lòng” với cuộc sống, thì Nhật Tiến là người “mắc nợ” cuộc sống.
21 Tháng Chín 20203:30 CH(Xem: 451)
Tôi đang đọc thơ anh. Đọc chỉ để ngậm ngùi, đọc để ước ao nếu có một lần gặp lại, được ngồi với anh trong những bữa cơm cùng Nghiêu Đề, Lâm Triết, nghe anh nói cười bạt mạng và chửi thề vung vãi...
17 Tháng Chín 20203:45 CH(Xem: 541)
Hình ảnh hay nhất mà bạn bè khó quên về Trần Quang Lộc là dáng anh ngồi nghiêng, có chút gì đó rất cô liêu, ôm đàn hát ra những bất trắc, khốn khó và bi thảm của chính mình.
02 Tháng Chín 20203:37 CH(Xem: 490)
Tác phẩm phê bình văn học đầu tay của Huỳnh Phan Anh: “Người Đồng Hành Hay Văn Chương Và Kinh Nghiệm Hư Vô
06 Tháng Tám 20204:25 CH(Xem: 550)
Nhà văn Dương Nghiễm Mậu, một tài năng đáng quý, một nhân cách đáng trọng, đã Ra Đi.
21 Tháng Bảy 20205:11 CH(Xem: 537)
Chúng tôi mỗi người một ly rượu đỏ. Thỉnh thoảng nói chuyện này chuyện kia về Nguyễn Mộng Giác. Nhưng nhiều hơn, là im lặng.
11 Tháng Sáu 202012:43 CH(Xem: 864)
Trước năm 1975, Nguyễn Đức Sơn cùng với Bùi Giáng là hai nhà thơ được liệt vào hạng “quái nhân” của làng thơ miền Nam.
09 Tháng Sáu 202010:01 SA(Xem: 794)
Anh hát bằng con tim, với tất cả hơi thở. Một giọng hát cũng đầy cá tính như nhạc của Trần Quang Lộc.
06 Tháng Sáu 20203:16 CH(Xem: 629)
Phan Vũ không còn với chúng ta. Nhưng “Em ơi! Hà Nội – phố” sẽ còn mãi. Như những mái nhà của phố Phái.
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 15089)
Bây giờ đã 24 năm kể từ ngày dòng văn học nghệ thuật miền nam Việt Nam bị bức tử.
(Xem: 7403)
Những người theo dõi sinh hoạt âm nhạc ở miền Nam Việt Nam vào giữa thập niên 1960...
(Xem: 2460)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
(Xem: 15499)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
(Xem: 9794)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 136)
Có khi nào ông biết rằng những cuốn sách của ông luôn hiện diện trong không gian ấm áp thân thuộc của tôi?
(Xem: 104)
người buồn như thể chiều khô/ bờ im cỏ dại trời ô gió gần
(Xem: 161)
A Lê, sáng nay Sài Gòn mưa nên khá buồn, em cũng vừa đốt thêm cho anh điếu thuốc. Ngày mai ở Cali là ngày giỗ đầu, mộ anh chắc sẽ nhiều hoa và khói ấm.
(Xem: 178)
Anh là người làm văn nghệ cũ mà tôi được chào đón thân tình, ấm áp nhất, cũng có thể là duy nhất
(Xem: 174)
Tên tuổi bác Lê, tôi biết đã lâu nhưng chả bao giờ nghĩ có thể, có dịp nào gặp, chứ đừng nói được trò chuyện, với một người mà mình hằng ngưỡng mộ.
(Xem: 12167)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 1586)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 2606)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 3057)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 2958)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 22828)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 17284)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 14968)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 18272)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 16194)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 14765)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 12527)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 11513)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 11593)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 10833)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 10548)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 17331)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 24204)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 29148)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 20652)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 22043)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 25695)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 24601)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 20779)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,319,686,071,855,368,569