THANH THẢO - 'Mẹ về biển Đông' - một khát mong day dứt

13 Tháng Năm 201712:42 CH(Xem: 2821)
THANH THẢO - 'Mẹ về biển Đông' - một khát mong day dứt

LNĐ: Trên trang mạng báo Thanh Niên On Line, trong 2 ngày liên tiếp, 28 và 29 tháng 4-2017, nhà thơ Thanh Thảo đã có bài viết về Trường ca “Mẹ Về Biển Đông” của nhà thơ Du Tử Lê. Bài viết gây xúc động cho nhiều độc giả.

Hôm nay, được sự cho phép của tác giả, nhà thơ Thanh Thảo, chúng tôi xin đăng tải nguyên văn bài viết đó.

Trân trọng,

dutule.com

Đọc trường ca Mẹ về biển Đông của Du Tử Lê. "tôi tìm ra nhà quàn dễ dàng hơn mình tưởng”. Câu thơ này lặp đi lặp lại trong suốt bản trường ca dài tới 5 chương.

Lặp lại như một leitmotiv trong âm nhạc. Lặp lại như tiếng khóc hời cất sâu trong tâm tưởng của đứa con khi vĩnh biệt mẹ mình. Ở một nhà quàn sạch sẽ và lạnh lẽo trên đất Mỹ. Sạch sẽ, lạnh lẽo và xa lạ. Tất cả những cảm giác đó luôn được nhắc đi nhắc lại trong suốt bản trường ca.

Lạnh và đau. Đó là cảm giác xuyên suốt bản trường ca:

ai? thân xác tám mươi lăm năm lầm lũi

tám mươi lăm năm chưa trọn tiếng cười?

đời vay trả ngày nào tôi mới chết?

những chân về có gọi bước đi lui

chiều cuối mộ, liệu ai ngồi nhớ lại

những chia lìa, đứt một sớm mai”

Lạnh và đau. Đó là cảm giác của đứa con trai - nhà thơ Du Tử Lê - khi từ biệt mẹ mình trên đất Mỹ.


Thơ Du Tử Lê rất nặng tình. Mẹ về biển Đông là điển hình cho phong cách thơ nặng tình ấy. Dù nhân vật “tôi” trong trường ca luôn cố ra tỉnh táo khi ngồi một mình trong nhà tang lễ và suy nghĩ, nhớ lại biết bao điều cùng mẹ mình.

Đó là những vân vi kể lể đi giữa tỉnh và tỉnh, đi giữa tỉnh và mê. Đó là lúc tác giả ngồi nhớ lại suốt đời mình, suốt đời mẹ mình, một người mẹ bình sinh chỉ biết lo áo cơm cho gia đình, lo mồ mả cho ông bà, cuối đời sang Mỹ sum họp với con cháu, thì chỉ mấy năm sau, mấy năm ngắn ngủi, bà đã nằm xuống.

Đây là một số phận, số phận bà mẹ của nhà thơ Du Tử Lê. Nhưng vì sao đọc những đoạn thơ với tâm trạng khác nhau, ta chợt nhận ra bà mẹ đó cũng là mẹ mình, cũng là bà mẹ Việt Nam không lam lũ thì cũng khổ nghèo, không khổ nghèo thì cũng khổ tâm, không khổ tâm thì cũng khổ hạnh. Có mấy khi những bà mẹ của chúng ta được sung sướng, được thanh thản. Suốt đời lo cho con, hết con rồi tới cháu, và còn tới đâu nữa.

không bao giờ nữa, tôi, buổi sáng, và lộ trình tử biệt kia

người ta sẽ đưa mẹ tôi tới một nơi chốn khác

nơi chốn không hề thuộc về bà

quê hương bà ở một nơi nào khác

một nơi nào

khác hơn ngôi nhà quàn này

(biển Đông tiễn mẹ tôi đi

liệu có đón bà về, cửa cũ?

cửa nghìn năm xanh một lũy tre)

tôi nghĩ

không một bà mẹ Việt Nam nào

muốn chết ngoài đất nước”

Mẹ về biển Đông - Du Tử Lê

Vâng, không một bà mẹ Việt Nam nào muốn chết ngoài đất nước, dù cái chết thì không ai tránh khỏi. Khi viết hẳn một trường ca về mẹ mình, Du Tử Lê đã đột nhiên có một bứt phá trong thi pháp. Anh có thể viết như một nhà thơ Mỹ viết về mẹ mình, rồi đột nhiên, lại trở về những dòng thơ cổ điển Việt Nam của một nhà thơ Việt, và giữa những đoạn thơ hiện đại, những đoạn thơ cổ điển Việt như tà áo tứ thân của người mẹ chợt bay lên, rung lên trong ta một nỗi gì sâu thẳm. Yêu mẹ mình cũng là yêu nước. Hãy viết những câu thơ thật lòng nhất về mẹ mình, và tự nhiên, anh sẽ tìm ra một thi pháp của riêng mình. Vì mỗi chúng ta đều có một người mẹ, và tình yêu phải bắt đầu từ những gì riêng tư nhất nhỏ bé nhất.

Tôi đọc những câu thơ kể lể buồn bã của Du Tử Lê như đọc những đoạn kinh cầu, dù có thể tác giả không nghĩ mình đang viết một requiem (khúc nguyện cầu) vì nó có vẻ to tát quá. Anh, đơn giản, chỉ là đang kể lể, đang than khóc một mình, về cái chết và cuộc đời của mẹ mình. Trong tận cùng của nỗi đau riêng ấy, nhà thơ nhớ lại quê nhà mình, những tháng năm mình lớn lên ở một làng quê Việt. Những người bị bật gốc, những người phải sống lưu vong đều có chung một nỗi đau, một nỗi buồn, và mỗi khi hồi tưởng, họ đều hồi nhớ về quê hương mình. Hiện thực khi đã được lọc qua hồi ức, qua tâm trạng, qua những giằng xé, sẽ hiện lên da diết hơn, đau đớn hơn và thấu suốt hơn.

Với trường ca Mẹ về biển Đông của Du Tử Lê, người ta chỉ có thể đọc từng đoạn, đọc từng chương. Những khoảng nghỉ, những cú ngắt, những nhịp hẫng trong trường ca này lại cho ta một khoảng lặng để ngẫm ngợi. Đời sống thật hữu hạn, nhưng tình thương yêu thì vô hạn. Dù mẹ ta có sống tới trăm tuổi, rồi cũng tới lúc phải bỏ ta mà đi về cõi khác. Nhưng tình thương yêu với mẹ, tình mẹ với con thì còn lại với cuộc đời qua hết thế hệ này tới thế hệ khác.

Tôi tìm ra nhà quàn dễ dàng hơn mình tưởng”

Nhưng tìm lại gương mặt nhiều khổ đau vất vả của một đời mẹ mình thì không dễ.

Thơ giúp chúng ta làm điều đó, vì mỗi nhà thơ đều có mẹ của mình. Và đều có những cuộc trở về với mẹ mình. Trở về với mẹ, cũng là trở về với quê cha đất tổ.

Trở về với Tổ quốc mình. Mỗi người có một số phận. Nhưng còn số phận chung của đất nước. Mỗi người đều có mẹ của riêng mình. Nhưng còn có Mẹ-Việt-Nam cho mỗi người con Việt. Dù ở đâu, với ai, thì cũng có lúc nhớ về, tìm về. Có khi vui tươi thì tìm về. Có khi đau khổ lại càng tìm về.

Mẹ về biển Đông là một tượng trưng, nhưng không hề siêu thực.

Du Tử Lê là một nhà thơ giàu cảm xúc, một nhà thơ đa cảm. Nhưng vượt lên, anh còn là nhà thơ Việt hiếm hoi viết cả một trường ca về mẹ mình. Chúng ta đọc, và nhớ nghĩ về mẹ chúng ta. Chỉ như thế, chúng ta đã có cơ hội trở thành những người con có hiếu. Tôi mong một ngày không xa, trường ca Mẹ về biển Đông sẽ có ấn bản in tại Việt Nam, như một ước nguyện thầm lặng của mẹ nhà thơ khi qua đời tại xứ người. Và khi đó, linh hồn người mẹ nhiều vất vả của Du Tử Lê mới thực sự về yên nghỉ giữa quê hương mình.

Thơ kết nối tất cả chúng ta.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
23 Tháng Sáu 202112:00 SA(Xem: 12273)
Chúng tôi quen anh vào cuối năm 1972. Bạn tôi đem anh về
19 Tháng Sáu 20211:07 CH(Xem: 41)
Tôi chỉ gặp ông dăm ba lần, cũng như những cuộc gặp gỡ của các cá nhân nhà văn Việt Nam khác, nhưng câu chuyện về cuộc đời này và về thơ ca dài gấp ngàn lần thời gian những cuộc gặp gỡ của những cá nhân nhỏ bé trước vũ trụ vô tận này.
25 Tháng Ba 20212:05 CH(Xem: 348)
Du Tử Lê tên thật là Lê Cự Phách, sinh năm 1942 tại Hà Nam, miền Bắc Việt Nam.
09 Tháng Hai 202110:49 SA(Xem: 485)
Lắng nghe một đoạn, tôi nhận ra giai điệu quen thuộc. Đó là một sáng tác của Từ Công Phụng phổ từ thơ Du Tử Lê, Ca khúc "Trên Ngọn Tình Sầu."
29 Tháng Giêng 202110:20 SA(Xem: 449)
Khi anh chết/ Không đem anh ra biển/ Mà chôn anh vào/ Huyệt mạch của quê hương
28 Tháng Giêng 20213:55 CH(Xem: 632)
Xin gửi lời cảm ơn muộn màng đến linh hồn Thi Nhân Du Tử Lê về bài học ẩn dụ trong thơ để "môi còn muối mặn"... đến ngàn sau!
26 Tháng Mười Hai 20201:40 CH(Xem: 824)
Tôi mượn câu thơ kết trong bài 'Đêm, nhớ trăng Sài Gòn' của Du Tử Lê để làm tựa cho bài viết này, bài viết về ông: Du Tử Lê - một nhà thơ có tầm ảnh hưởng lớn đối với văn chương Việt Nam.
10 Tháng Mười Một 20208:58 SA(Xem: 1244)
Tiểu luận của một học viên cao học (Giáo sư hướng dẫn:Phạm Ngọc Hiền)
14 Tháng Mười 20204:22 CH(Xem: 1231)
Có khi nào ông biết rằng những cuốn sách của ông luôn hiện diện trong không gian ấm áp thân thuộc của tôi?
14 Tháng Mười 20201:27 CH(Xem: 1174)
người buồn như thể chiều khô/ bờ im cỏ dại trời ô gió gần
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 2623)
Nhạc phẩm đầu tiên ông sáng tác lúc mới 13 tuổi là bài ‘Mẹ Tôi’,
(Xem: 12903)
Ông là một nhà văn nổi tiếng của miền Nam. Tuy nhiên, những người biết ông qua chương trình phát thanh “Nhạc chủ đề” (trên đài Saigon, cùng với nhạc sĩ Vũ Thành An), lại nhiều hơn, những người biết ông qua văn chương. (Còn Tiếp)
(Xem: 16786)
Chúng ta cùng biết, Nhà thơ Lê Đạt là một trong những kiện tướng của phong trào Nhân Văn Giai Phẩm, giữa thập niên 50
(Xem: 16157)
Không biết tôi điên chưa, khi tới ngày hôm nay, tôi vẫn không thể nghĩ: Nguyên Sa đã chết!
(Xem: 11205)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 12273)
Chúng tôi quen anh vào cuối năm 1972. Bạn tôi đem anh về
(Xem: 41)
Tôi chỉ gặp ông dăm ba lần, cũng như những cuộc gặp gỡ của các cá nhân nhà văn Việt Nam khác, nhưng câu chuyện về cuộc đời này và về thơ ca dài gấp ngàn lần thời gian những cuộc gặp gỡ của những cá nhân nhỏ bé trước vũ trụ vô tận này.
(Xem: 348)
Du Tử Lê tên thật là Lê Cự Phách, sinh năm 1942 tại Hà Nam, miền Bắc Việt Nam.
(Xem: 485)
Lắng nghe một đoạn, tôi nhận ra giai điệu quen thuộc. Đó là một sáng tác của Từ Công Phụng phổ từ thơ Du Tử Lê, Ca khúc "Trên Ngọn Tình Sầu."
(Xem: 449)
Khi anh chết/ Không đem anh ra biển/ Mà chôn anh vào/ Huyệt mạch của quê hương
(Xem: 13012)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 2736)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 3371)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 3873)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 3762)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 23671)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 18028)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 15784)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 19104)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 16932)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 15538)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 13220)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 12171)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 12297)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 11469)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 11145)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 18124)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 25122)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 29934)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 21376)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 23193)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 26297)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 25493)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 21575)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,811,865