VĨNH THÔNG - Việt Châu, thi sĩ Nam Kỳ thời Tiền Chiến

11 Tháng Mười 20189:54 SA(Xem: 3681)
VĨNH THÔNG - Việt Châu, thi sĩ Nam Kỳ thời Tiền Chiến

 

Trên văn đàn miền Nam trước năm 1945, Việt Châu là một trong những tên tuổi được biết đến rộng rãi, đặc biệt với tập thơ Lông ngỗng gieo tình được độc giả đương thời ái mộ. Tuy nhiên do ông mất sớm, rồi đến chiến tranh loạn lạc với bao thăng trầm, biến động, cái tên Việt Châu dần chìm vào bụi mờ thời gian. Ngày nay, tên tuổi ông dường như đi vào quên lãng, không còn được ai nhắc đến, những tư liệu về ông cũng rất hiếm hoi. Vậy Việt Châu là ai và có cuộc đời như thế nào?

VIET CHAU (1)

Thi sĩ Việt Châu tên thật là Nguyễn Xuân Thiếp, sinh ngày 7 tháng 3 năm 1918 tại làng Tân Thạnh, quận Chợ Mới, tỉnh Long Xuyên (nay là xã Tân Thạnh, huyện Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp). Tuy nhiên, gốc gác của ông lại ở Sơn Tây và là anh họ của nhà văn Nguyễn Hiến Lê. Thân phụ của Việt Châu là cụ Nguyễn Côn (1882 - 1960), hiệu là Phương Khê, là con thứ ba trong gia đình. Anh trai cả là cụ Nguyễn Nhuận, hiệu Tùng Hương. Anh trai thứ hai là cụ Nguyễn Cổn, hiệu Đạo Quýnh. Còn thân phụ của Nguyễn Hiến Lê là em trai út, tên là Nguyễn Bí, hiệu Đặc Như.

Thời trẻ, hai cụ Phương Khê và Tùng Hương là những người có tinh thần ái quốc sâu đậm và bầu nhiệt huyết canh tân, nên cùng tham gia phong trào Duy Tân và giảng dạy ở Đông Kinh Nghĩa Thục. Sau khi trường bị đóng cửa, Pháp lùng bắt những nhân vật có liên quan, cụ Tùng Hương mất tích, cụ Phương Khê tìm đường di tản vào Nam. Cụ đến Long Xuyên định cư năm 1908.

Do xuất thân trong gia đình có truyền thống Nho học, nên từ nhỏ Xuân Thiếp đã có tài thơ phú, ngoài ra còn biết chữ Pháp, chữ Hán và nghề Đông y. Ông bắt đầu làm thơ từ rất trẻ, khoảng 15 tuổi. Sau nầy trong hồi ký, Nguyễn Hiến Lê nhớ lại về anh của mình là người “có khí tiết mà mềm mỏng, khéo xử sự, biết lo cho gia đình mà có tài làm thơ, nên bác tôi mến nhất”.

Những tác phẩm thơ của Việt Châu được đăng nhiều báo ở Sài Gòn như tờ Lục tỉnh tân văn do Nguyễn Văn Ngọ làm Chủ nhiệm và Lê Hoằng Mưu làm Chủ bút, báo Mai của Đào Trinh Nhất, hay các tờ Gió mùaDân báo… Phong cách sáng tác của ông theo khuynh hướng Thơ Mới thời bấy giờ. Lúc sinh thời nhà thơ Việt Châu có đời sống giản dị, hằng ngày chăm sóc ruộng rẫy, có khuynh hướng ẩn dật. Có lẽ do sống trong không gian ruộng đồng sông nước, nên thơ Việt Châu thường mang đậm màu sắc dân dã, chân quê.

Năm 16 tuổi, ông xuất bản tập thơ đầu tay là Xuân xanh (1934). Hơn mười năm sau, đến khi 27 tuổi (1945), ông đã có 4 tập thơ được xuất bản và chúng được đông đảo độc giả trẻ yêu thơ thời ấy mến mộ. Các tác phẩm của Việt Châu gồm: Xuân xanh (1934), Tình thơ (1942), Lông ngỗng gieo tình (1942), Hải Đường hoa rụng (1944), Tráng sĩ ca (1945).

Trong đó có tập Lông ngỗng gieo tình là truyện thơ viết về sự tích Trọng Thủy - Mị Châu bằng thể thơ song thất lục bát, rất được mọi người tán thưởng. Năm 1942, Vũ Ngọc Phan từng đánh giá về tập Lông ngỗng gieo tình của Việt Châu: “Lời kể chuyện bằng thơ là một lối rất khó, xưa nay cũng chỉ mới có tập Kim Vân Kiều là quán tuyệt cổ kim, vậy mà ông Việt Châu đã viết tập Lông ngỗng gieo tình được như thế, nhất là lại dùng lối song thất lục bát là lối nay hình như các thi sĩ không dùng đến”.

Trên văn đàn trước năm 1945, Việt Châu là nhà thơ được biết đến không chỉ ở Nam Kỳ mà trên cả nước. Ông còn là bạn với các nhà thơ nổi tiếng đương thời như Nguyễn Bình, Thâm Tâm, Trần Huyền Trân, Lê Tràng Kiều, Thụy An, Hoàng Dân… Tại quê nhà, ông thành lập nhóm sáng tác văn thơ mang tên Văn đàn Đốc Vàng Thượng. Đánh giá về sự nghiệp thơ của Việt Châu, Nguyễn Hiến Lê viết:

“Năm 1940 hay 41, mới 23 tuổi đã xuất bản tập thơ Lông ngỗng gieo tình (truyện Mị Châu, Trọng Thủy) được một số thi sĩ ở Bắc khen, rồi ít năm sau viết xong một tập thơ nữa trên ngàn câu về Dương Quí Phi, chưa xuất bản. Thỉnh thoảng có thơ văn đăng trên báo; lại giữ phụ trương văn chương một tờ nhật báo ở Sài Gòn, có nhiều bạn thơ ở Bắc, Nam, thường thư từ với Trần Huyền Trân, một thi sĩ theo Việt Minh từ trước 1944.

Trong cuốn Thi ca Việt Nam hiện đại (Khai Trí - 1967), Trần Tuấn Kiệt có chép sơ lược tiểu sử và trích ít bài thơ của anh. Thơ anh trôi chảy, bóng bảy, lãng mạn như các nhà thơ trẻ tuổi hồi đó, nhưng cũng có bài tả những cảnh chưa ai tả, như bài Hoa ô môi mà trong cuốn Thi ca Việt Nam hiện đại đã trích đăng”.

Bài thơ Hoa ô môi mà Nguyễn Hiến Lê nhắc đến có nội dung như sau:

Bạn hãy dừng thuyền, lãng ngắm xa…

… In nền trời biếc một vùng hoa…

Mơ màng bạn nói như đương mộng:

- Hay gác Đằng Vương, bóng Lạc hà…

Bạn tới gần đi! Bạn tính chưa?

Một loài hoa lạ sống tiêu sơ,

Giữa vùng hoang dã trơ vơ đứng,

Bên mé kinh mông, nước đục hờ.

Xuân đã về đây, hoa nở rồi,

Màu phơn phớt đỏ, nụ như môi

Cảnh nhiều trinh nữ - son chưa thắm.

Trong bóng ngày xanh, mủm mỉm cười,

Lá đổ tàn rơi tự lúc nào:

Toàn thân hoa phủ, đẹp làm sao!

Giục người cô lữ Thăng Long nhớ

Vườn cũ, xuân quê, rộn ảnh đào.

Có những loài hoa đẹp tuyệt với.

Âm thầm cam số phận ô môi,

Cũng như những sắc tài không kẻ

Thương, hiểu, đành ôm hận mãn đời!

Thi sĩ Việt Châu mất ngày 17 tháng 10 năm 1945 tại Cần Thơ khi mới 27 tuổi. Hậu duệ của ông ngày nay vẫn còn sinh sống ở thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang. Tuy nhiên, qua mấy mươi năm chiến tranh, tác phẩm của Việt Châu đã thất lạc rất nhiều, ngay cả gia đình cũng không còn giữ được bao nhiêu. Như Nguyễn Hiến Lê cũng đã từng kể “Nhưng có điều là do thời cuộc, thơ anh ngay vợ con anh cũng không giữ được”.

Trong phong trào Thơ Mới nói riêng và dòng chảy văn chương Việt Nam thời tiền chiến nói chung, nhiều cây bút miền Nam thường ít được nhắc đến. Ngay cả trong tác phẩm kinh điển của thời Thơ Mới là Thi nhân Việt Nam, tác giả Hoài Thanh - Hoài Chân cũng chỉ giới thiệu hai nhà thơ miền Nam là Đông Hồ và Mộng Tuyết. Việc biết thêm ở Nam Kỳ từng có những gương mặt văn chương nổi tiểng cả nước, như trường hợp Việt Châu, góp phần giúp người đời sau nhận định đầy đủ hơn về diện mạo và tiến trình văn chương trên vùng đất sớm tiếp xúc và hội nhập với văn hóa phương Tây.

 

VĨNH THÔNG

(Tạp chí Đồng Tháp xưa & nay, số 60, tháng 4/2018)

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
28 Tháng Tám 20224:06 CH(Xem: 277)
Tuổi đời, chắc tôi chỉ tuổi em gái ảnh. Tuổi văn, tuổi viết này viết nọ, tôi chỉ cỡ môn đệ, hoặc có tự mình đánh giá cao hơn, thì cũng chỉ là lớp cầm viết hậu sinh, đúng nghĩa.
26 Tháng Tám 202211:21 SA(Xem: 238)
Không có nếp không có nghĩa là không gấp.
19 Tháng Bảy 20225:10 CH(Xem: 501)
Những tài năng lớn, người ta viết như đùa. Như một hơi thở. Ở họ, sự giản dị, dung dị đến dị thường. Và, sự tầm thường đến lạ thường.
22 Tháng Năm 202212:37 CH(Xem: 703)
Cung Tích Biền là một biệt lệ. Càng bước gần tuổi tám mươi, bút lực của ông càng sung mãn
30 Tháng Tư 202210:43 SA(Xem: 861)
Còn chút nhớ về, xin hãy thử đến gặp ông, ở những giờ phút này, tại Gò Vấp, Sài Gòn.
17 Tháng Ba 202210:26 SA(Xem: 929)
Ngô Thế Vinh là một tên tuổi không xa lạ trên văn đàn miền Nam từ những năm 1960.
27 Tháng Hai 20224:27 CH(Xem: 1022)
Sau này qua Mỹ, theo dò tin tức bạn bè, đồng môn, biết Trần Lư Nguyên Khanh chính là nhà báo, nhà văn Vương Trùng Dương
11 Tháng Hai 20229:44 SA(Xem: 843)
Nhà thơ Nguyễn Hoàng Anh Thư, từ Huế, gửi cho chúng tôi những bài thơ sau đây. Chị là một nhà thơ hiếm hoi ngay từ khi xuất hiện đã xác định cho mình lối đi riêng.
27 Tháng Giêng 202210:12 SA(Xem: 888)
Thơ Đinh Thị Như Thúy là cái nhìn vừa tỉnh táo vừa say mê đối với hiện thực.
15 Tháng Giêng 20229:24 SA(Xem: 904)
Không biết nên gọi Không Đứng Mãi Trong Tranh của Lê Chiều Giang là gì cho đúng?
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 168)
Sau 1975, ở hải ngoại, Du Tử Lê tiếp tục hoạt động văn chương một cách sôi nổi
(Xem: 3700)
Theo tôi, một trong những “tín đồ sẵn sàng ‘tử đạo’ chữ nghĩa” có nhà văn Vĩnh Quyền
(Xem: 15239)
Năm 2007, nhờ công lao và sự hy sinh trời biển (theo tôi,) của nhà văn và, cũng là nhà thơ Trần Hoài Thư
(Xem: 14208)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
(Xem: 12470)
Trong lịch sử tân nhạc Việt, dường như không có một nhạc sĩ nào nổi tiếng ngay với sáng tác đầu tay, ở tuổi niên thiếu, khi chỉ mới 14, 15 tuổi, như trường hợp Cung Tiến
(Xem: 3877)
Sáng thứ tư 9/10/2019, thấy cái post của Hạnh Tuyền: “Ông ngoại đã lên trời”.
(Xem: 10949)
Tôi không biết trước tôi, có người trẻ nào đã nói về thơ Du Tử Lê hay chưa. Riêng tôi, tôi rất vinh dự được mời phát biểu về thơ Du Tử Lê
(Xem: 272)
Có phải chính vì lòng nhân ái, tính nhân văn của một nhà thơ lớn mà cả trong tác phẩm và nhân cách ngoài đời của họ càng làm cho chúng ta kính yêu và ngưỡng mộ.
(Xem: 299)
Ra hải ngoại ngay từ 1975, cho đến nay ông là tay bút cựu trào hiếm hoi vẫn còn viết, viết hay cho đến ngày tháng chót.
(Xem: 428)
Tôi cười. Đúng là dutule! Rõ ràng nhà thơ đã tự “chẩn đoán” ra cái bệnh của thơ mình.
(Xem: 15113)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4612)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 4832)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 5366)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5414)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 25757)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 19775)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 17323)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 20833)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18677)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 17348)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 14819)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 13965)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 14092)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 12999)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12640)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 19764)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 27020)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
Khách Thăm Viếng
860,815