“Hội Họa Trịnh Cung Từ 1962 đến 2018”. (Một hồi ức nghệ thuật.) *

03 Tháng Tư 20191:44 CH(Xem: 1073)
“Hội Họa Trịnh Cung Từ 1962 đến 2018”. (Một hồi ức nghệ thuật.) *


Tôi vẫn quan niệm, tài năng của một người làm công tác sáng tạo, phải được nhận biết qua những khác biệt mà ông / bà ấy thể hiện được qua tác phẩm. Khác biệt này, như một thứ ID, để người này không là người kia; thậm chí, không là phó bản dù mờ nhạt (phảng phất) của một tài năng nào khác.

Lại nữa, vẫn theo tôi, một tài năng dù thi ca hay hội họa, chỉ có thể được gọi là lớn, khi tài năng đó phản ảnh được từng giai đoạn lịch sử dài, của đất nước, qua tác phẩm.

Từ hiện-chứng này, tác phẩm của nghệ sĩ, ngoài yếu tố nghệ thuật có tính văn học vì, đi dọc lịch sử; còn được hiểu theo nghĩa không phải chỉ là những phát kiến phù phiếm, nằm ngoài lẽ tử, sinh, của một tổ quốc. Bởi thế, tới hôm nay, sau 81 năm, bức họa “Guernica” của Picasso (vẽ năm 1937) vẫn là tác phẩm nổi tiếng nhất trong kho tàng tranh vẽ của ông. Dù Picasso là cha đẻ của những bức tranh mang nhiều tính cách mạng về bố cục, đường nét, từng gây chấn động thế giới. (1)

Với hai tiêu chí trên, nhìn lại hơn nửa thế kỷ Hội họa Việt Nam, tôi thấy, ở giai đoạn đầu của thập niên 1960, rồi 1970… chúng ta có khá nhiều những tài năng tách thoát khỏi đám đông, để xuất hiện rực rỡ trước quảng trường đường nét và, mầu sắc.

Nhưng, những tài năng hội họa đó, dù đã sống, đã hít thở bầu khí chập trùng tai họa chiến tranh, tuyệt vọng, chết chóc,… thì họ vẫn không để lại tác phẩm nào, khả dĩ phản ảnh trung thực hiện trường xã hội đầy bi kịch ấy.

Hơn thế, ít, nhiều những người còn hiện diện hôm nay, nếu vẫn tiếp tục con đường nghệ thuật thì, cũng chẳng có một chỉ dấu nào, khác hơn sự lập lại chính họ (tưởng là mới) hay, những nỗ lực rị mọ tội nghiệp, đánh lừa cảm quan mình!.!

Nhìn lại hơn nửa thế kỷ vừa qua, theo tôi, chúng ta may mắn có được một họa sĩ mang tên Trịnh Cung / Nguyễn Văn Liễu.

TrinhCung
Họa sĩ Trịnh Cung (Hình: Triết Trần)



Ông không chỉ là một tài năng hội họa, ngay từ những nét cọ đầu tiên, mà còn là họa sĩ gần như duy nhất có những tác phẩm đi dọc chiều dài dòng sông lịch sử máu, xương đất nước.

Vì thế, tranh của họ Nguyễn ở giai đoạn nào, cũng vằng vặc tính văn học (như những bài biên khảo, nhận định của ông về hội họa). Tựa đó là định mệnh khu biệt của một tài hoa lớn mà đời sống, thời thế đã chọn ông, làm phát ngôn viên chính thức cho lộ trình nhân gian phủ đầy khăn tang này.

Chỉ là một bài viết ngắn, nên tôi không thể nhắc tới những thành tựu ngoài khung vải của họ Nguyễn. Tôi cũng không thể nhắc tới những giải thưởng cao quý ông đã được trao tặng kể từ đầu thập niên 1960, ngay sau khi mới tốt nghiệp trường Cao đẳng Mỹ thuật Huế. Tôi cũng không thể nói tới những đường cong, làm thành ID nhận diện trong Trịnh Cung, hay sắc, xám-xanh… như những ám thị quyến rũ, huyễn hoặc trong tranh của ông.

Tôi cũng không thể nhắc tới những cuộc triển lãm cá nhân của ông, ở những nơi ông đi qua, thường không đủ tranh để thỏa mãn nhu cầu giới thưởng ngoạn…

Tôi chỉ muốn nói tới một số tác phẩm tiêu biểu, gắn liền với những giai đoạn lịch sử quan trọng của miền Nam, (cũng có thể nói mà không sợ sai lắm là của cả Việt Nam) như bức “Mùa thu tuổi nhỏ”, Trịnh Cung vẽ đầu thập niên 1960; và 1962 được chọn để đại diện VN tham dự cuộc triển lãm chung với 21 quốc gia khác. Đó là thời điểm định mệnh tổ quốc còn cho đất nước chúng ta, những bông hoa thanh bình, tương đối êm ả, hương, sắc.

TrinhCung-Tranh-content
Treo mình trên giá vẽ



Tôi chỉ muốn nhắc bức tranh “Treo mình trên giá vẽ” của họ Nguyễn, sau 10 năm bẻ cọ, kể từ tháng 4-1975, khi toàn thể miền Nam trở thành nhà tù lớn, với không ít những người có tên tuổi cùng giới với ông, vì sợ hãi, yếu đuối hay, bởi chút lợi nhỏ, đã hăm hở tình nguyện tiếp tay chế độ độc tài, do phe thắng cuộc áp đặt.

“Treo mình trên giá vẽ” được Trịnh Cung vẽ năm 1987, tại Saigon, theo tôi là tiếng kêu thất thanh, tuyệt vọng của một nghệ sĩ không thể có cho mình một chút tự do nhỏ nhoi, để thở. Tôi nhớ đọc được đâu đó, một ghi nhận đau đớn, chua xót bất ngờ; đại ý: Đó là bức tranh ở mặt bên kia của nhân bản tính mà, thế giới có được, duy nhất, tính tới hôm nay, ở lãnh vực hội họa.

Và, 37 năm sau, tại Hoa Kỳ, Trịnh Cung lại hoàn tất một bức tranh khác, nằm trong dòng chảy lưu vong của một bộ phận dân tộc Việt, nơi xứ người, bức “Cái mền mua ở Goodwill”.

TrinhCung 02
“Cái mền mua ở Goodwill”



Với tôi, bức tranh như một thể hiện tình nhân loại thâm sâu, xúc động, được Trịnh Cung sáng tác khi ông đã ở tuổi 79. Tôi muốn nói, chỉ vài tháng, trước khi họ Nguyễn bước vào tuổi 80.

Nhắc tới điều này, tôi chủ tâm nhấn mạnh tới sức sáng tạo ngoại khổ của tài năng hội họa ngoại khổ này.

Như đã nói, một tài năng , chỉ có thể được ghi nhận là lớn lao, khi có đủ hai yếu tố: Thẻ nhận dạng riêng và, những tác phẩm gắn liền với định mệnh dân tộc, theo chiều dài lịch sử chìm, ngập máu, xương giống nòi.

Như đã nói, lịch sử hội họa VN hơn nửa thế kỷ qua, cho chúng ta khá nhiều những tài năng mà đóng góp trí tuệ của họ, rất đáng cho chúng ta trân trọng ghi nhận.

Nhưng, đa số, hầu như dã chọn sống bập bềnh, bay, trôi ngoài định mệnh dân tộc.

Nhưng, không phải “hầu như” mà, tuyệt đối tác phẩm của những tài năng đó không hoặc, chưa phản ảnh được phần bóng tối lịch sử mấy chục năm điêu linh. Và, tuổi tác cũng đã rất sớm, kéo họ lui dần vào cõi thinh lặng…

Trịnh Cung / Nguyễn Văn Liễu thì, ngược lại. Hoàn toàn ngược lại.

Hiện-tượng-Trịnh-Cung, tôi chọn dùng cụm từ này, để nhấn mạnh tới sự hiếm hoi những tài năng như Trịnh Cung, thuộc lãnh vực hội họa của chúng ta, dù ở Việt Nam hay, quê người.

.
Tôi sẽ không chút ngạc nhiên, nếu ngày nào, những bức tranh như “Mùa thu tuổi nhỏ”, “Treo mình trên giá vẽ” hoặc “Cái mền mua ở Goodwill” của Trịnh Cung được trả về cho Saigon, như bức “Guernica” của Picasso, sẽ không bao giờ nữa, rời khỏi Madrid. Và những suy nghiệm của ông về nghệ thuật hội họa hôm qua, ngày mai, sẽ là những bảng chỉ đường hữu ích cho một hội họa Việt Nam khác, trong tương lai.

Du Tử Lê,
(Catherine, Garden Grove tháng 8-2018)
………………………………………………………………………………………
Chú thích:
(1) Theo Dân News hiện có trên Bách khoa toàn thư Wikpedia thì: “…Ngược dòng lịch sử, ngày 26/4/1977, xã Guernica, thuộc cộng đồng tự trị xứ Basque, đã bị không quân Đức Quốc Xã, dưới sự hộ tống của không quân Ý dội bom. Vào thời điểm đó, đất nước Tây Ban Nha rơi vào nội chiến giữa một bên ủng hộ nền Đệ Nhị Cộng Hòa còn non trẻ và bên kia là phe ủng hộ tướng độc tài Francisco Franco. Sau cú đảo chính hụt ngày 13/07/1936 chống lại chính phủ cộng hòa, Franco đã nhận được sự hỗ trợ về mặt quân sự từ các đồng minh là Hitler (Đức) và Mussolini (Ý). Chiếm Madrid bất thành, Franco và các đạo quân của Franco đã tiến về phía bắc Tây Ban Nha (...) Giờ thì, “Guernica” sẽ không bao giờ rời khỏi Madrid, cho dù đó là sự về lại chính nơi sinh ra nó, xã Guernica… ”
.
(*) Tổng phát hành: Nhà sách Tự Lực: Toll Free: 888-204-7749

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
11 Tháng Bảy 202012:00 SA(Xem: 14950)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
06 Tháng Bảy 202012:00 SA(Xem: 8955)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
06 Tháng Sáu 20203:30 CH(Xem: 274)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
11 Tháng Ba 202012:00 SA(Xem: 6334)
họ không chỉ là những viên gạch lót đường mà họ còn là những con én lẻ loi, tin rằng trong hoàn cảnh nào thì, mùa xuân rồi cũng sẽ tới.
28 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 16820)
Với tiêu chí tự đặt cho mình: “Nhạc phải cho hay, lời phải cho đẹp và ý nghĩa;” Từ Công Phụng đã đem đến cho giới thưởng ngoạn những tình khúc sang cả, mượt mà từ nhạc tới lời.
27 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 7581)
Nhân cách kẻ sĩ miền Nam của nhà văn Bình Nguyên Lộc, phần nào rửa được những vết nhơ của thiểu số người cầm bút miền Nam, ngay sau biến cố tháng 4-1975
10 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 30885)
Mặc dù, mỗi chúng ta, hằng ngày, bất cứ lúc nào, ở đâu, cũng có thể gọi được, tự làm lấy cho mình một ly cà phê sữa đá. Chỉ riêng Anh thì không. Chẳng bao giờ, chẳng bao giờ, nữa!
01 Tháng Giêng 202012:00 SA(Xem: 8110)
Mùa xuân đồng nghĩa với sự hồi sinh của tất cả mọi đọt, mầm. Từ đó, tin yêu, hy vọng lấp lánh khắp cùng trời đất.
30 Tháng Mười Hai 201912:00 SA(Xem: 13564)
Dù bây giờ, Việt Dzũng không còn nữa, nhưng những đóng góp, những đầu tư của Việt Dzũng cho tự do, nhân bản và tình người, sẽ mãi còn là những ngọn lửa ở được với mai sau.
04 Tháng Mười Hai 20191:55 CH(Xem: 5819)
Cách gì, cậu Trúc, Thứ Sáu tới đây, cả bà T., Orchid, và tớ cũng sẽ đi… “thăm” cậu; trước khi tớ sẽ gặp lại cậu, như ngày nào hẹn nhau ở Canada… cậu còn nhớ chứ?
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 14950)
dutule.com: Chúng tôi đăng lại, bài Du Tử Lê viết về bạn mình, nhà văn Nguyễn Xuân Hoàng, như món quà muộn, mừng Sinh Nhật anh.
(Xem: 8955)
Nhìn lại toàn cảnh 20 năm văn học, nghệ thuật miền Nam
(Xem: 274)
Trần Thanh Hiệp ghi nhận rằng “lịch sử” thơ Tự Do ở Việt Nam, đã chào đời khoảng cuối thập niên 1920, đầu thập niên 1930.
(Xem: 6334)
họ không chỉ là những viên gạch lót đường mà họ còn là những con én lẻ loi, tin rằng trong hoàn cảnh nào thì, mùa xuân rồi cũng sẽ tới.
(Xem: 16819)
Với tiêu chí tự đặt cho mình: “Nhạc phải cho hay, lời phải cho đẹp và ý nghĩa;” Từ Công Phụng đã đem đến cho giới thưởng ngoạn những tình khúc sang cả, mượt mà từ nhạc tới lời.
(Xem: 2688)
Hiếm có cây bút nào sung mãn như Du Tử Lê khi ở tuổi 75 ông vẫn bền bỉ viết, viết và viết. Khảo cứu, phê bình, tiểu luận, bút ký... và đương nhiên thơ, bởi đó là ký hiệu nhận biết ông - một nhà thơ.
(Xem: 2842)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 183)
Khi ông thành danh thì tôi mới chỉ là đứa trẻ sơ sinh.
(Xem: 1138)
Du Tử Lê là một trong những nhà thơ có nhiều tác phẩm được phổ nhạc được công chúng yêu chuộng.
(Xem: 1129)
"không thể xóa hận thù – bằng máu người xối chảy“ (1969), và suốt đời Du Tử Lê đã cần mẫn xóa, bằng thơ.
(Xem: 11703)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 1070)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 2202)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 2592)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 2552)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 22395)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 16908)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 14616)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 17887)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 15858)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 14414)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 12233)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 11175)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 11279)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 10519)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 10219)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 16923)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 23722)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 28803)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 20303)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 21531)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 25390)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 24179)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 20433)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,606,119