HÀ ĐÌNH NGUYÊN - "Em Tôi" Ngày Ấy - Bây Giờ…

31 Tháng Bảy 20191:50 CH(Xem: 123)
HÀ ĐÌNH NGUYÊN - "Em Tôi" Ngày Ấy - Bây Giờ…

Có nhiều nhạc sĩ sáng tác rất nhiều ca khúc nhưng chẳng ai biết đến hoặc nhớ ra một bài hát của họ. Lại cũng có những nhạc sĩ chỉ cần làm một bài mà người ta nhớ suốt đời. Đó là trường hợp của những "Làng tôi" (Chung Quân), "Gợi giấc mơ xưa" (Lê Hoàng Long), "Em tôi" (Lê Trạch Lựu)… Riêng "Em tôi" đã có một “số phận” kỳ lạ.

LeTrachLuu 01
Lê Trạch Lựu ở Paris năm 1951



Ca khúc "Em tôi" được nhạc sĩ Lê Trạch Lựu sáng tác vào năm 1953 nhưng lại được xếp vào dòng nhạc tiền chiến (nếu hiểu khái niệm “nhạc tiền chiến” là sáng tác trước năm 1945), và nó đã mau chóng được người yêu nhạc ở cả hai miền Nam, Bắc yêu thích. Đến bây giờ chúng ta vẫn có thể nghe được giọng hát của tài tử Ngọc Bảo hát "Em tôi" trên Youtube.

Nhạc sĩ Lê Trạch Lựu nay đã 80 tuổi, và đang sống ở Pháp. Qua sự giúp đỡ của GS.TS Trần Quang Hải (con trưởng của GS.TS Trần Văn Khê), chúng tôi đã liên lạc được với lão nhạc sĩ này và có được những thông tin lý thú chung quanh ca khúc "Em tôi".

Nhạc sĩ kể: “Mùa hè năm 1946, hướng đạo sinh Hà Nội gồm nhiều “đạo”(phiên đội) cả nam lẫn nữ, tập trung ở ga Hàng Cỏ để đáp tàu đi dự trại hè ở biển Sầm Sơn (Thanh Hóa). Tôi bỗng để ý thấy trong đoàn có một cô gái xinh xinh, dáng người phong nhã và đặc biệt có đôi mắt tuyệt đẹp. Nếu bảo rằng có “tiếng sét ái tình” thì quả thật tôi đã bị “đánh một quả” đến choáng váng…

Đến nơi, đoàn tôi gặp may là được ở trong những biệt thự nhìn ra bờ biển của khu nghỉ mát do người Pháp vừa rút khỏi. Phía sau ngôi nhà bọn tôi ở có một giếng nước và không hiểu vô tình hay cố ý mà trưa nào tôi cũng thấy cô gái ấy ra giếng giặt áo. Lúc nào tôi cũng ngồi bên cửa sổ ngắm cô ấy. Thỉnh thoảng cô ấy ngước mắt nhìn về phía tôi, mỉm cười khiến tôi xuyến xao quá đỗi…

LeTrachLuu 03

Trở về Hà Nội, gần như ngay lập tức tôi đi tìm nhà cô ấy. Hóa ra chúng tôi ở khá gần nhau. Và ơn trời, tôi phát giác ra: Thằng Mỹ - đứa “đệ tử” vẫn đi theo tôi bấy lâu nay lại chính là em ruột của nàng. Và qua thằng Mỹ, tôi biết nàng tên là Phượng.

Từ đó, mỗi chiều, tôi thường xuất hiện trước cổng nhà nàng với một lý do rất ư chính đáng: Rủ thằng Mỹ đi chơi. Và như hiểu được tình cảm của tôi, những buổi chiều nàng cũng thường ra hiên nhà hóng mát hoặc rũ tóc bên thềm. Tôi nảy ra ý định viết thư cho Phượng, nhưng nghĩ đến tình huống nàng cầm bức thư và… xé tan tành, hoặc quẳng xuống đất thì có mà… độn thổ! Cách đơn giản nhất là nhờ chú Mỹ làm “giao liên”.

Vậy là suốt 70 ngày, mỗi ngày một bức thư được Mỹ chuyển đến cô chị, nhưng tuyệt nhiên chẳng có hồi âm. Tôi nghi thằng Mỹ “diếm” những bức thư đi, nó thề “bán sống, bán chết” đã chuyển rồi, còn tại sao không có thư trả lời thì “anh đi mà hỏi chị Phượng”. Tôi đau khổ, hoang mang…


Cho đến một chiều trước ngày Toàn quốc kháng chiến một tuần, Mỹ háo hức tìm tôi với bức thư hồi âm đầu tiên của nàng. Tôi run run mở bức thư có những con chữ tròn tròn, đều đều. Trong thư Phượng nói là cũng đã “để ý” tôi từ hôm gặp đầu tiên. Sở dĩ nàng không hồi âm là muốn thử xem tôi có phải là người đứng đắn không?


Sau đó gia đình nàng tản cư về Hà Đông. Hai hôm sau, tôi đi bộ từ Hà Nội đến thăm nàng. Ngạc nhiên trước “nhiệt tình” của tôi, bố mẹ nàng đã cho phép chúng tôi đi chơi suốt một buổi dọc bờ sông Nhuệ (dưới sự giám sát của… thằng Mỹ!). Đó là một lần bên nhau duy nhất, một ngày hạnh phúc ngập tràn.

Chỉ một điều khiến tôi ân hận đến mãi bây giờ là đã không dám cầm tay Phượng, dù chỉ một lần…


Rồi khói lửa chiến tranh, chúng tôi bặt tin nhau. Ba năm sau, tôi qua Pháp. Ở bên đó, trong những ngày tháng quay quắt nhớ về quê cũ – nơi có thấp thoáng hình dáng Phượng, tôi đã sáng tác ca khúc Em tôi: “Em tôi hay đứng nhìn trời xanh xanh, mang theo đôi mắt buồn vương giấc mơ. Vu vơ đắm đuối theo ngàn áng mây. Bao đêm thầm đếm trên trời đầy sao sáng…”.


Thế rồi tôi chép vào giấy, gởi về nước cho NXB Tinh Hoa. Ít lâu sau, "Em tôi" được hát trên cả 2 Đài phát thanh Hà Nội và Sài Gòn. Lúc đó tôi vẫn còn đang ở bên Pháp, không cảm nhận được ở quê hương công chúng đón nhận "Em tôi" ra sao, nhưng qua thư từ trao đổi với bạn bè trong nước, "Em tôi" đã khá nổi tiếng. Và cũng qua bạn bè, tôi liên lạc được với Mỹ, cậu ấy thư cho tôi: “… Chị Phượng đợi anh suốt mấy năm, mà anh vẫn bặt tin. Tưởng anh đã chết, chị để tang anh 3 năm (nhiều người đi hỏi, chị vẫn lắc đầu). Nhưng… hôm qua là ngày cưới của chị ấy, ba me thúc giục mà chị ấy đã 26 tuổi rồi…”.

Muốn cho nàng yên phận với chồng con. Từ đó tôi không còn liên lạc gì với quê nhà.”


Lê Trạch Lựu rời quê hương năm 1951, và từ đó ông chưa một lần trở về. Tốt nghiệp ngành điện ảnh và truyền thông. Dạo đó có người bạn rủ ông về miền Nam Việt Nam hành nghề. Một hãng thông tấn của Pháp cũng đề nghị ông làm phóng viên thường trú tại Việt Nam, nhưng ông từ chối. Ông lập gia đình với Danica - một phụ nữ Pháp gốc Ba Lan mà theo ông là rất đẹp, rất đoan trang…

LeTrachLuu 02
Lê Trạch Lựu và bà vợ tên Danica (ảnh TQH)


Mãi đến 60 năm sau (cuối năm 2009), từ Pháp ông bắt liên lạc được với một người bạn học cũ ở Hà Nội và ông này đã tìm ra số phone của bà Phượng.

Thế là ông gọi. Đầu dây bên kia, từ Hà Nội, bà Phượng trả lời. “Tôi xưng tên, cô ấy cứ nhắc đi nhắc lại 3 lần: anh Lê Trạch Lựu hả? anh Lê Trạch Lựu hả? như không tin là có thật. Khi tôi xác nhận là tôi, cô ấy òa ra khóc…

LeTrachLuu 04
Lê Trạch Lựu ở Paris năm 2009 (ảnh do GS.TS Trần Quang Hải chụp)


Sau những ân cần hỏi han, Phượng nói: “Anh ấy đeo đẳng Phượng trong 4 năm trời. Phượng nói Phượng đã có người, anh ta cứ đeo đẳng. Phượng kể thật với anh ấy chuyện Phượng và anh, anh ấy chịu là trong lòng Phượng có một người…”.

LeTrachLuu 05
Bà Danica trong tang lễ NS Lê Trạch Lựu


Tôi xin thành thật cám ơn Phượng về tình yêu của Phượng dành cho tôi, cả trong những ngày tháng đợi chờ, đau khổ… Rồi tôi hỏi: “Phượng còn giữ những bức thư không?”- Tôi muốn tìm hiểu lúc tôi 16 tuổi viết văn ra sao, chắc lủng củng lắm! Phượng bảo: “Em để vào một chiếc hộp chung với tập ảnh chụp hồi đó. Nó theo em đi tất cả mọi nơi, nhưng chồng em thấy em lúc nào cũng buồn, nói với em nên giấu nó vào một chỗ, lúc nào vui hãy mở ra. Thế là ông ta bỏ vào đâu không rõ. Mấy năm sau ông ấy mất, tìm cái hộp khắp nơi mà không ra! Em nhớ anh viết dài… dài lắm… Hôm nọ muốn tìm cái hình anh ngày đó mà chẳng thấy. Tủi thân, em lại ngồi khóc, may mà con cháu bữa đó không có ở nhà…”

 
H.Đ.N

(Trích trong "60 BÓNG HỒNG TRONG THƠ NHẠC" - Hà Đình Nguyên, NXB Trẻ 10/2017).

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
06 Tháng Tám 201910:12 SA(Xem: 124)
Nghe Thái Thanh lúc nào cũng vậy, phút rất vui cũng như phút thật buồn.
22 Tháng Bảy 201911:56 SA(Xem: 177)
Có trong tay toàn bộ bản dịch “Chiến Tranh Và Hòa Bình”, với ông “Lá Bối” đã là một hạnh phúc.
15 Tháng Bảy 20192:09 CH(Xem: 222)
Dương Nghiễm Mậu là một tác giả độc dáo. Độc đáo thì quí; nhưng lắm khi cũng là cái rắc rối cho mình
08 Tháng Bảy 20193:10 CH(Xem: 205)
Có người bạn văn, chủ biên một trang mạng văn chương, một hôm kêu gọi tôi đóng góp vào số chủ đề anh đang thực hiện.
01 Tháng Bảy 20199:32 SA(Xem: 164)
Nhạc sĩ Văn Cao, một trong những người đi tiên phong trong phong trào tân nhạc Việt Nam, qua đời vào lúc 4 giờ sáng, giờ Việt Nam, thứ Hai 10.7.1995
19 Tháng Sáu 20199:38 SA(Xem: 259)
Khi viết về thơ ở miền Nam trước 1975 cũng như thơ trong nước sau 1975, tôi ít nhắc đến Bùi Giáng. Không phải vì tôi đánh giá ông thấp. Ngược lại.
10 Tháng Sáu 20199:16 SA(Xem: 203)
Sắp tới, ngày 15/6/19 này sẽ là ngày triển lãm cá nhân của ông một lần nữa tại nhật báo Người Việt vùng Little Saigon
03 Tháng Sáu 201912:42 CH(Xem: 329)
Chính họ là niềm hy vọng của dân tộc chúng ta. Mà điều đó không phải là ngẫu nhiên vì nó đã được chuẩn bị từ trong cuộc sống hai mươi năm 1955-1975.
21 Tháng Năm 201911:59 SA(Xem: 272)
Đang thong thả dong ruổi những ngày góc phố cà phê, đang yên tâm những lần đi bác sĩ, lúc nào tôi cũng có người bạn thân tình Nguyễn Lương Vỵ
20 Tháng Năm 20199:45 SA(Xem: 253)
Năm 1973 tập san Văn Chương của Joseph Huỳnh Văn đăng bài thơ Âm Nhạc của Nguyễn Lương Vỵ viết năm 1970 (lúc ông mới 18 tuổi)
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 148)
sau một thời gian “xuất giá” theo Osho, Nguyễn Diệu Thắng đã được bằng hữu gọi một cách thân mật là “Thắng Osho”?
(Xem: 298)
Khi gặp Bùi Xuân Phái, thấy nhau, chúng tôi cùng bùi ngùi. Chúng tôi không nói được với nhau một lời nào!.! chỉ nhìn nhau. Mặc cho những giọt mắt già nua, hiếm hoi, lặng lẽ chảy…
(Xem: 191)
Tôi trộm nghĩ, độc giả của nhà văn Trương Vũ ít ai ngạc nhiên khi nhận ra ông vốn nặng lòng với quê hương, nhất là ở lãnh vực văn học, nghệ thuật của đất nước.
(Xem: 152)
TruongVu 02: Từ trái: Phan Anh Dũng và ba họa sĩ, Đinh Cường, Nguyễn Trọng Khôi, Trương Vũ-2011 (Hình Nguyễn Quốc Khải)
(Xem: 298)
Nhà xuất bản Nhân Ảnh mới ấn hành tiểu luận “Đuổi bóng hoàng hôn” (ĐBHH) của nhà văn và cũng là họa sĩ Trương Vũ
(Xem: 92)
Ta có thể nói tranh và thơ của Du Tử Lê đã hòa quyện thành một.
(Xem: 235)
Tôi đọc trường khúc Mẹ Về Biển Đông của Du Tử Lê lần đầu giữa một mùa hè khô hạn,
(Xem: 349)
Ông chia sẻ nhận định: “Nếu cứ nhớ mãi những ấu thơ của mình, có lẽ người ta sẽ bớt đi hận thù mà vui sống bên nhau.”
(Xem: 335)
Một dấu nối lặng lẽ với hôm qua, Sài Gòn, khi ta gặp lại một người quen cũ, đã lâu, trong câu chuyện mới. Du Tử Lê, ông vẫn làm thơ, sống thơ.
(Xem: 341)
Tuyển tập này là một dấu mốc lớn của dòng văn học Việt Nam, cả trong và ngoài nước.
(Xem: 794)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 1263)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 1365)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 21099)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15765)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 13495)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 16725)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 14757)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 13259)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 11167)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 10287)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 10464)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 9543)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 9214)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 10659)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 15711)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 22375)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27897)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 19357)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 20515)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 24604)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 22531)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18905)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
2,254,371