Hạnh Phúc Của Nhà Thơ

15 Tháng Mười Hai 201112:00 SA(Xem: 10240)
Hạnh Phúc Của Nhà Thơ


nguyentrongtao-dtl-2011-content-content


VNCA – Nguyễn Trọng Tạo là người ham vui nhưng luôn nặng tình với quê hương, bè bạn. Anh có mặt ở hầu hết những cuộc hội thảo, tọa đàm, ra mắt sách lớn nhỏ của đồng nghiệp để chia sẻ “đôi điều cảm nhận”, để đọc thơ và hát. Anh từng được mệnh danh là “nhà thơ lãng du” với bản tính thích xê dịch, nhưng dù ở đâu, dù là đối với thơ ca, âm nhạc hay hội họa thì Nguyễn Trọng Tạo vẫn luôn thể hiện nỗi hoài niệm đầy trắc ẩn của mình về một miền quê đã ăn sâu trong tâm trí, về những mối tình đã trở thành quá khứ và cả những lo toan trước cuộc đời nhiều biến thiên của tuổi lục tuần… Nhân dịp nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo ra mắt tập sơ tuyển “Nguyễn Trọng Tạo – Thơ và Trường Ca” (dày gần 600 trang), chúng tôi đã có cuộc trò chuyện cùng anh.


- Thưa nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo, trung tuần tháng 11 vừa rồi, anh đã ra mắt tuyển tập thơ mới nhất tại Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây. Với mỗi nhà thơ khi ra tuyển tập, thường đồng nghĩa với việc họ đã kết thúc môt chặng hành trình nào đó trong quãng đời sáng tác của mình. Bản thân anh thì sao, tập sách dày dặn này có ý nghĩa như thế nào đối với chặng đường sáng tác của anh?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Tôi đã in 14 tập thơ và trường ca, nhưng số lượng không nhiều, chỉ khoảng 2.000 cuốn/đầu sách, trừ cuốn Trường ca Đồng Lộc (Con đường của những vì sao) in lần thứ nhất (1980) có số lượng rất lớn là 100.100 cuốn và 2 lần tái bản vào năm 2008 nhân dịp kỷ niệm 40 năm hy sinh của 10 cô gái TNXP Đồng Lộc. Do số lượng ít nên nhiều người yêu thơ không mua được sách, đặc biệt là bạn đọc phía nam. Gần đây, một số người làm luận văn về thơ tôi cũng rất khó khăn để được tiếp cận đầy đủ với các tác phẩm in sách của tôi, vì vậy tôi có ý định tập hợp lại để in thành một tập dày dặn, tiện lợi cho người đọc. Đang loay hoay chuẩn bị “nguồn vốn” thì được nhà xuất bản Hội Nhà Văn đưa vào kế hoạch “Sách Nhà nước đặt hàng”, nhưng sách chỉ giới hạn 500 trang và số lượng chỉ 500 cuốn để Nhà nước cấp cho các thư viện. Muốn thêm trang, thêm sách thì tác giả phải trả tiền để in. Tôi nghĩ, đây là một cơ hội tốt cho mình, có còn hơn không, nên đã rút từ gần 1000 trang xuống 556 trang và bỏ ra 30 triệu đồng để in thêm 500 cuốn cho thị trường sách.

 

- 1000 cuốn cho thư viện và một thị trường sách với nhiều người yêu thơ Nguyễn Trọng Tạo có ít quá không? Anh có hi vọng sẽ “thu hồi vốn” được không?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Tất nhiên là quá ít. Nhưng như tôi đã nói, có còn hơn không (cười). Còn việc thu hồi vốn với tôi chắc không khó. Ngay trong ngày ra mắt sách tại Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây đã bán được trên 100 cuốn, huyện tôi cũng mua 50 cuốn. Có một “mạnh thường quân” từ thành phố Hồ Chí Minh mua 10 cuốn ủng hộ 30 triệu đồng. Một bạn đọc từ Ba Lan đã mua 1 cuốn 10 triệu đồng. Đó không chỉ là chuyện “mua thơ” mà còn là lòng yêu mến, chia sẻ của bạn đọc với nhà thơ.

 

- Được biết, để có tập sách này, anh đã phải bỏ công sức và thời gian làm từ A-Z từ nội dung, trình bày… Anh có thể nói rõ về dụng ý của mình trong quá trình thực hiện những công đoạn của tập sách dày dặn này?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Việc đầu tiên là tập hợp bài vở, khá khó khăn. Ngoài những tập sách tác giả còn lưu giữ được thì rất nhiều bài thơ lẻ đã in báo hoặc chưa in nằm rải rác khắp nơi. Có bài tôi phải gọi điện thoại nhờ bạn đọc nhớ lại giùm. Sau đó chọn lại cho phù hợp với số trang được ấn định. Đến khi sách in ra, có người đọc hỏi sao không thấy bài này bài nọ? Đúng vậy, có nhiều bài tôi không còn nhớ nữa, vả lại đây chưa phải là một tuyển tập đầy đủ, nó mới chỉ là sơ tuyển thôi, nhưng nói chung cuốn sách đã thể hiện được các giai đoạn sáng tác và sự hình thành phong cách thơ của tôi.

 

- Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo được cho là người có công phát hiện, dìu dắt nhiều nhà thơ đến với thơ ca. Vậy với anh thì sao? Ai là người đã có công phát hiện, dìu dắt anh trên con đường thơ ca để có một Nguyễn Trọng Tạo của ngày hôm nay?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Tôi làm bài thơ đầu tiên năm 14 tuổi, một bài thơ lục bát sau khi đọc cuốn sách của Trần Thanh Mại viết về thi sĩ Hàn Mặc Tử. Bài thơ này ảnh hưởng thơ Hàn Mặc Tử. Bố tôi là người đầu tiên đọc nó và bảo “con làm thơ được đấy, nhưng làm thơ thì khổ lắm”. Nhưng rồi mấy năm sau, tôi lại làm thơ và gửi lên tỉnh cho nhà thơ Trần Hữu Thung mấy bài. Nhà thơ Trần Hữu Thung và nhà thơ Quang Huy thấy được, đưa vào một cuộc thi và trao giải thưởng cho tôi. Khi vào bộ đội, tôi lại gửi thơ về tỉnh, anh Thung và anh Huy đưa in luôn vào Tuyển tập thơ Nghệ An. Từ đó, tôi có mối quan hệ rất thân thiết với cả hai bậc đàn anh này. Nói về những người nâng đỡ và dìu dắt tôi trên con đường thơ thuở ban đầu thì nhiều. Ngoài anh Thung và anh Huy còn có các anh Chế Lan Viên, Xuân Diệu, Vũ Cao… Anh Vũ Cao khi làm Chủ nhiệm tạp chí Văn Nghệ Quân Đội đã gửi cho tôi một lá thư dài đến 4 trang giấy pơ-luya khuyến khích tôi làm thơ. Anh Xuân Diệu đưa thơ tôi in vào tạp chí Tác Phẩm Mới và báo Văn Nghệ. Anh Chế Lan Viên viết thư nhận xét những bài thơ tôi gửi anh khi tôi mới vào bộ đội, và sau này viết mấy lời ủng hộ bản thảo Trường ca Đồng Lộc cho nhà xuất bản in…

 

- Anh thân thiết với những nhà văn nào và liệu anh có thể chia sẻ những kỷ niệm vui buồn cùng những nhà văn nhà thơ ấy?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Bạn văn chương của tôi thì nhiều, nhưng ở Hà Nội từ cuối những năm 70 thế kỷ trước tôi chơi thân với nhà thơ Nguyễn Hoa và nhà thơ Nguyễn Thụy Kha. Thân đến nỗi bạn bè gọi bộ ba chúng tôi là “tam giác thơ”. Ba người ba cá tính rất khác nhau. Nguyễn Hoa trầm tĩnh, Nguyễn Thụy Kha mạnh mẽ, và tôi thì tưng tửng. Khác nhau đến nỗi nhiều người ngạc nhiên đặt ra câu hỏi “sao lại chơi được với nhau đến mấy chục năm như vậy?”. Theo tôi là bởi chúng tôi có một điểm chung là phục nhau. Chơi với nhau mà không phục nhau một điểm gì đó thì khó mà lâu bền được. Chúng tôi thường thẩm định thơ cho nhau, thường đàm đạo văn chương, gia đình và thời cuộc. Nhiều lúc sửa thơ cho nhau mà không sợ phật ý. Cũng là bởi thấu hiểu cá tính sáng tạo của nhau.

 

Ở miền Trung, tôi chơi thân với Thanh Thảo, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Nguyễn Khắc Thạch, Ngô Minh và nhà thơ trẻ Văn Cầm Hải. Hồi tôi ở Huế, dường như ngày nào cũng gặp nhau đàm đạo bên chén rượu. Có đêm tôi viết được 9 bài thơ, gọi điện đánh thức ông Tường và Ngô Minh dậy nghe thơ mới viết. Họ nghe rất chăm chú. Ông Tường động viên “Người Nghệ An răng mà tài rứa hè”, còn Ngô Minh thì bảo “Bài mô cũng hay cả” (cười). Vợ chồng Thanh Thảo từ Quảng Ngãi ra Huế thường ở nhà tôi vì có một bể cá trê phi và một cây khế chua đầy quả. Ngày nào tôi cũng câu cá và hái khế, còn Thanh Thảo thì giành phần kho cá, vì anh rất sành món cá kho…

 

- Có thời thấy anh còn khá thân thiết với nhạc sĩ Văn Cao?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Vâng, có hai nhà thơ lớn coi tôi như thằng em và luôn chiều tôi, đó là Văn Cao và Hoàng Cầm. Văn Cao có lần để dành cho tôi một chai rượu Tây hảo hạng, nhưng khi tôi đến thì chai rượu đã bị anh con trai “dùng” mất, phải mở một chai hạng thường khiến ông rất buồn. Hồi tôi ở Huế, ông gửi vào tặng tôi tập thơ Lá vừa mới in sau 20 năm với dòng chữ ghi ở đầu sách “Tạo ơi, đi đâu mà đi lâu thế”. Còn Hoàng Cầm thì từng gửi gắm tôi 53 băng ghi âm tự sự đời ông, sau vì túng thiếu lại phải bán cho Trung tâm Văn hóa Phương Nam để lấy tiền chữa bệnh. Nói chung, mối quan hệ thân gần của tôi với các nhà thơ thì nhiều, không thể nào kể hết…

 

- Cho đến nay, anh đã có tới hàng vạn câu thơ và trên 20 đầu sách các loại. Anh cũng là người “soi” văn của bạn bè rất kỹ. Vậy nếu tự đánh giá về thơ của mình, anh thích chặng nào nhất và cụ thể hơn, tập thơ nào nhất?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Mấy chục năm trước tôi có câu thơ tự trào “Bạn gặp trăm nơi còn mấy đứa/ Thơ làm vạn chữ nhớ dăm câu”. Muốn trào lộng mà lại hóa ra buồn. Cười ra nước mắt là thế. Người ta thường nói “văn mình vợ người”, nghĩa là văn mình thì hay, vợ người thì đẹp, nhưng tôi là người có viết phê bình nên cũng thường tỉnh táo soi thơ của chính mình. Nhìn lại một chặng dài hơn 40 năm làm thơ, tôi cũng ngạc nhiên, sao mình viết thơ được nhiều thế. Thơ và cả trường ca nữa. Thơ yêu nước, thơ thân phận và thơ tình. Nhưng điều quan trọng là ý chí cách tân trong sáng tạo thơ, cách tân về nội dung, cách tân về hình thức và ngôn ngữ nghệ thuật. Ra khỏi chiến tranh tôi ý thức mạnh về ngôn ngữ trữ tình hiện đại và nhanh chóng bứt thoát khỏi lối thơ kể lể trước đó và chủ trương “thơ đời thường” khởi đầu là bài thơ Tản mạn thời tôi sống gây sốt một thời. Đó là thơ tiếp cận Sự Thật lớn của thời đại với quan niệm “Thơ chưa hay thì thơ nói thật lòng”. Đến cuối những năm 80, tôi xác định được tính nhòe mờ của ngôn ngữ thơ kết hợp với nhạc điệu để tạo sự đa nghĩa và cảm giác cho thơ, và cho ra đời tập Đồng dao cho người lớn nhằm trình thị một thi pháp thơ mới. Có thể nói, 10 năm ở Huế đã ném vào thơ tôi nhiều khói sương ảo diệu. Tập thơ quan trọng này đã làm cho diện mạo tác giả trong làng thơ trở nên rõ nét hơn. Đó cũng là cái mốc để tôi hành trình tiếp trên con đường thơ bằng những tập thơ sau đó như Nương thân, Thế giới không còn trăng. Năm 2008 tôi xuất bản tập thơ Em đàn bà, đây là một tập thơ tình với nhiều cung bậc lạ, giàu chất libido hiện đại. Tập thơ này hiện hữu một tiếng nói nghệ thuật bắt nhịp với ngôn ngữ thơ hậu hiện đại nhưng chứa nhiều ẩn dụ và siêu thực. Những ai tư duy theo kiểu thơ cũ sẽ thấy khó đọc, nhưng với bạn đọc trẻ thì nó lại được chia sẻ rất nhiều. 

 

- Sinh ra ở xứ Nghệ, trưởng thành trên đất Thủ đô hoa lệ nhưng cuộc đời anh lại gắn bó nhiều với cố đô Huế. Với anh, đâu là mảnh đất đã hun đúc nên hồn thơ Nguyễn Trọng Tạo?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Tôi nghĩ đó là quê nhà. Quê nhà vất vả và lam lũ nhưng cũng đầy thơ mộng đã nuôi cho cậu bé nhà quê khát vọng đi ra cùng thế giới. Nếu mất đi khát vọng tuổi thơ ấy thì tôi cũng chẳng có thơ như đã có.

 

- Anh có thể kể vài kỷ niệm đã gắn bó với một bài thơ mà anh cho là tâm đắc?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Đó là nguyên cớ cho tôi viết được bài thơ Cỏ may trên sân thượng. Tôi sinh ra từ nông thôn và xê dịch qua nhiều nơi, cuối cùng sống trong một căn hộ tầng 6 ngôi nhà tập thể cũ kỹ giữa lòng Hà Nội. Trên sân thượng ngôi nhà, cỏ dại mọc nhiều vì có đất vương vãi. Một buổi sáng tôi lên sân thượng hít thở khí trời, khi về lại căn phòng thì thấy ống quần găm đầy cỏ may. Đó là một điều kỳ diệu làm tôi ngỡ ngàng, tưởng như làng quê vẫn theo mình về chốn thị thành. Và tứ thơ “cỏ may trên sân thượng” xuất hiện trong đầu tôi, rồi hiện nhanh ra những câu thơ “Cỏ may khâu áo làng quê/ Cớ chi gió thổi bay về trời cao/ Ta lên sân thượng, chạm vào/ Cỏ may! Ta cúi xuống chào cỏ may!…”. Rồi tôi viết một mạch xong luôn bài thơ. Bài thơ được in ra, rồi có người thuộc. Một lần tôi đến thăm bạn ở trụ sở công ty, anh Kim Quang Minh đề nghị tôi đọc bài thơ đó cho mọi người nghe. Nghe xong, Minh lại đề nghị tôi chép cho anh làm kỷ niệm. Trong khi tìm giấy bút, Minh nhìn lên tấm bản đồ Hà Nội đóng khung lớn treo trên tường, và mắt anh sáng lên như vừa nảy ra ý tưởng độc đáo. Anh đưa tấm bản đồ xuống và lấy cây bút dạ màu đen, bảo tôi viết bài thơ lên tấm bản đồ. Tôi viết những con chữ to, đậm. Bài thơ hiện lên trên nền bản đồ Hà Nội, và tấm bản đồ như một minh họa bất ngờ cho nội dung của bài thơ. Khi công ty chuyển đi nơi khác, Minh đã mang bài thơ ấy về treo ở nhà và bảo quản cẩn thận, như một thứ gia bảo. 

 

- Anh có nghĩ đấy là hạnh phúc của nhà thơ?


NGUYỄN TRỌNG TẠO – Tất nhiên rồi. Nhà thơ nào mà chả thấy hạnh phúc khi được bạn đọc yêu thích, trân trọng và lưu giữ những bài thơ của mình!

 

- Xin cám ơn nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo!


Hà Nội, 27.11.2011

 

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
16 Tháng Mười 20189:43 SA(Xem: 63)
Bây giờ còn có người mà kể lại (chuyện Tao Đàn); mai đây không biết còn kể lại với ai?
09 Tháng Mười 20183:43 CH(Xem: 524)
Con đường anh đi đã thành đường, mới hơn những gì mới nhất trong tiến trình thơ ca Việt Nam.
01 Tháng Mười 20189:55 SA(Xem: 90)
Khoa Hữu được bạn đọc hải ngoại yêu mến suốt mười năm nay
24 Tháng Chín 201810:24 SA(Xem: 179)
Chúng ta là ai, chúng ta sẽ làm gì? Sách của Thái gửi những câu hỏi đó, ngay khi bạn nhắm mắt lại.
29 Tháng Tám 20184:03 CH(Xem: 646)
Ông Tô Thùy Yên! Giá Thượng Đế mà biết được trong vô vàn chúng sinh có những đứa sống đầy ý thức như thế
15 Tháng Tám 201810:58 SA(Xem: 713)
Trong làng thơ Việt Nam nửa thế kỷ qua có hai cặp bạn lỗi lạc. Phía nam vĩ tuyến 17 là cặp Vũ Hoàng Chương - Đinh Hùng; ngoài bắc giới tuyến là cặp Xuân Diệu - Huy Cận.
11 Tháng Tám 20189:10 SA(Xem: 209)
Truyện dài “Có Một Thời Nhân Chứng” là tác phẩm thứ ba của nhà văn Lê Lạc Giao, do Nhà Xuất Bản Văn Học phát hành năm 2018.
07 Tháng Tám 20181:34 CH(Xem: 311)
Dương Nghiễm Mậu là cây bút có lương tâm. Quyết nói lên trung thực những gì mình nghe thấy, tức là những oan khiên cùa thời đại
30 Tháng Bảy 20189:05 SA(Xem: 223)
Trong khi chúng ta quay đi, thế giới thay đổi. Những liên kết nhảy vọt trong thơ Dương Tường tạo ra các ảo ảnh.
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-260-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 200)
Nhạc phẩm đầu tiên ông sáng tác lúc mới 13 tuổi là bài ‘Mẹ Tôi’,
(Xem: 165)
Thanh Thúy, như một hiện tượng gom được cả thực và phi thực.
(Xem: 164)
Trong số hàng chục nghệ sĩ từng bày tỏ tình yêu một chiều với Thanh Thúy,
(Xem: 246)
Nhiều người nói, Trịnh Công Sơn không phải là người đầu tiên gieo cầu nhắm vào Thanh Thúy.
(Xem: 491)
Rất nhiều người vẫn còn nhớ 4 câu thơ tuyệt tác của nhà thơ Hoàng Trúc Ly, viết tặng Thanh Thúy
(Xem: 5388)
Du Tử Lê nói ông chỉ muốn im lặng. Trong phần hỏi-đáp rất ngắn dưới đây, nhà thơ Du Tử Lê có giải thích về sự im lặng của ông, với nhiều ngụ ý.
(Xem: 639)
Đầu tháng 6-2018, tuyển thơ Khúc Thụy Du của nhà thơ Du Tử Lê ra mắt độc giả trong nước.
(Xem: 12038)
Đứng giữa gian hàng, trên một bục gỗ cao phủ khăn trắng nuốt, người thiếu nữ trông nổi bật hẳn lên với trang phục tuy rực rỡ sắc mầ
(Xem: 1470)
Theo thiển ý cá nhân tôi, thơ Du Tử Lê khá "hiền!"
(Xem: 6151)
“Ngay sau khi gặp ông, tôi đã bước sang “chặng đường ngỡ ngàng.” Không ngỡ ngàng sao được khi mà đứng bên ông
(Xem: 395)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 476)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 20311)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 15137)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 12691)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 15954)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 13997)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 12461)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 10461)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 9698)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 9821)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 9029)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 8608)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 9830)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 15045)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 21441)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 27234)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 18720)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 19831)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 24046)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 21771)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 18173)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
1,952,094