Theo dòng chảy thi ca miền núi Ấn sông Trà, riêng trong lĩn vực sáng tác, chúng ta nhận thấy số lượng những cây bút nữ làm thơ, còn ít là số nhỏ, chỉ chiếm một tỉ lệ khiêm tốn so với tác giả nam giới. Tuy vậy, qua từng thời kỳ vẫn có những nữ tác giả có tác phẩm để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng người yêu thơ. Đó là: Trần Thị Triều Dương, Trần Thị Cổ Tích, Khôi Nguyên và Bùi Thị Thương.
1.
Trần Thị Kỳ sinh năm 1952 tại thị trấn Sông Vệ, với bút danh Trần Thị Triều Dương. Từ những năm 70 của thế kỷ 20, Trần Thị Triều Dương đã sớm tham gia thi Văn đoàn Âu Cơ Quảng Ngãi.
Thơ Trần Thị Triều Dương phần nhiều là những bài thơ buồn - rất buồn. Trong thơ, Trần Thị Triều Dương viết về thân phận tuổi trẻ, tình yêu, quê hương một thời chiến tranh ly tán với những câu chữ mang đậm nỗi buồn bi lụy trước cuộc sống mong manh:
"Tình
nồng thấp thoáng nỗi say
Con
sông nước đỏ heo may buồn buồn
Lắng
nghe từng giọt tình buông
Dựng
xây bia nhớ lên nguồn làm thơ
Một
đời ta - nỗi ơ thờ
Mai
về rũ tóc phố chờ chiêm bao
Vói
lên cao đếm trăng sao
Ngôn
từ chứng tích hư hao hình hài".
(Chia
xa)
Trong bài thơ "Từng nấc thang cuộc đời", người đọc bắt gặp tâm sự của một người con gái yêu đời, si tình, thốt lên những lời chia xa:
"Từ heo may cánh chim
bay
Vó hồng ngàn dặm nỗi
ngày xanh xao
Vùng hoang bão cát lao đao
Chim trời gãy cánh, qua
mau một đời
Đưa chân đi không một
lời
Có con sóng dữ tiễn đời
nhau đi
Lời ân tình đó thầm
thì
Thời thôi ba tấc còn
ghi ngàn đời
Cát vàng tình cũng ra
khơi
Châu thân úa mục rã rời
tích xưa
Nỗi âm u giọt hương
thừa
Còn miền đất cũ sớm
trưa võ vàng
Này thinh không gửi cho
chàng
Nỗi ngày mệt mỏi, hai
hàng lệ khô
Đắn đo tình cũ hư vô
Một lời đưa, một lời
chào, vẫy tay
Ừ thôi một kiếp heo
may
Người về người cũng
theo ngày thênh thang
Xác thân rữa mục bàng
hoàng
Từ trong nấm đất võ
vàng tình si".
Bài thơ như một điềm báo
đã vận vào số mệnh cuộc đời Trần Thị Triều Dương.
Ngày 25 tháng 5 năm 1979, khi tuổi đời vừa tròn 19, Trần
Thị Triều Dương bị bệnh qua đời tại quê nhà Sông
Vệ. Sau khi qua đời, Trần Thị Triều Dương chỉ còn để
lại những bài thơ trong các tập thơ in chung: "Vết
mực tím", "Xuân quê hương" của
Thi văn đoàn Âu Cơ.
2.
Trần Thị Trầm - cô gái gốc Huế được sinh ra năm 1955 tại sông vệ. Trần Thị Trầm làm thơ từ những năm theo học trường nữ trung học Quảng Ngãi với bút danh Trần Thị Cổ Tích.
Thơ Trần Thị Cổ Tích nhẹ nhàng, dễ thương như màu áo trắng tinh khôi. Trần Thị Cổ Tích viết nhiều về tình yêu thời tuổi ngọc đầy ắp yêu thương:
"Nhưng có một ngày
Nơi quán cà phê ven hồ
Em nhặt được trái tim
anh
Trăn trở trên tay em
Trái tim đầy vết chém
Sao vẫn nồng ấm tươi
xanh
Vẫn rộn ràng nhịp đập
Vẫn phập phồng lời
yêu thương sóng dội".
(Trích "Ngày của một đời")
Những người yêu thơ còn bắt gặp lại tâm sự của chính mình khi đọc bài thơ "Theo nắng hạ ta về" của Trần Thị Cổ Tích:
"Tôi đã ra đi từ
ngôi trường con gái
Chân bước ngập ngừng
Và mắt ướt rưng rưng
Tháng năm chập chùng bao
vui buồn được mất
Sáng mãi trong hồn một
sắc trắng tinh khôi
Mưa nắng cuộc đời vây
phủ quanh tôi
Có ánh mắt thầy cô
Có giọng nói bạn bè
Yêu thương an ủi
Bóng hoàng hôn
Trôi qua mái đầu chớm
bạc
Lá phượng cành bàng
Xanh nỗi nhớ mênh mang
Nắng hạ chiều nay đưa
người
Về chốn cũ
Chân bước rộn ràng sao
mắt lại rưng rưng
Ngày hội ngộ vang tiếng
cười thơ trẻ
Thầy cô ơi!
Bạn bè ơi!
Kỷ niệm đón ta về!
Mái trường xưa
Giờ không còn... tên
nữa!
Mà âm vang vẫn lắng
đọng vô cùng
Vẫn ấm áp từng ngày
như mặt trời kia ấm áp
Tà áo lụa năm xưa
Vẫn trắng đến nao
lòng..."
(Năm 2009)
3.
Nguyễn Thị Khôi - cô giáo dạy tiểu học ở Hành Tín, Nghĩa Hành, trong những năm gần đây thường có thơ xuất hiện trên các tạp chí văn học trong nước với bút danh Khôi Nguyên.
Bình dị, chân thực là nét đặc trưng của thơ Khôi Nguyên. Cuộc sống và ước mơ của những người nông dân "một nắng hai sương" trên mảnh đất cằn được Khôi Nguyên đưa vào thơ đầy cảm xúc:
"Đường cày cha kéo
Thấm giọt mồ hôi gieo
Cha gói cuộc đời nghèo
Bó cả vào trong đất
Giọt mắt thì thầm với
đất
Mong con tươi sáng ngày
mai
Bới lật từng lớp đất
Tim phù sa mỡ màu
Tìm bao niềm hi vọng
Vùi chôn cực nhọc đời
cha".
(Lối cày)
Cuộc sống không ngừng chuyển động, xung quanh ta biết bao điều đổi thay theo dòng chảy thời gian. Có những lúc bất chợt, chúng ta thương về chân trời cũ, tìm về lối xưa. Có những bài thơ Khôi Nguyên đã đánh thức ký ức chúng ta, thương nhớ về dòng sông Vệ quê nhà với nỗi niềm hoài cảm:
"Sông Vệ ơi!
Tôi men theo con sông tìm
lại những cọng khói thuốc ướt nhè cơn mưa bụi
Những cánh buồm ngày ấy
về đâu
Dòng sông chong nồm đứng
đợi?
Dĩ vãng chạm vào tôi
Âm âm điệu hò cong bờ
nắng hạ
Nhánh trăng lơ lửng Đèo
Bà
Buông lơi cánh vạc
Giật mình chạnh khúc
sông thưa
Bụi mưa bay
Tìm dấu xưa
Tìm mái chèo khua
Tiếng cười ai bỏ quên
bến bãi, hay giấu vào ống tre bờ xe nước?
Chảy dài những giấc mơ
xa
Sợi khói thuốc tắm
mưa, vắt vẻo ngọn nồm
Thuyền ai sẽ sàng, buông
lời da diết
Chờ tôi gửi câu hò:
- Hò lỡ... hò lơ...
(Mắc
nợ dòng sông)
4.
Khi nhận định về phong
trào thơ Quảng Ngãi hôm nay, Tiến sĩ Mai Bá Ấn từng có
ý kiến: "Thơ
Bùi Thị Thương là biểu hiện của một bút pháp mới
mẻ, trẻ trung, đa chiều nhưng cũng thắm đằm triết
lý...".
Bùi Thị Thương sinh năm 1992, quê ở Tịnh Kỳ - Sơn Tịnh. Bùi Thị Thương viết nhiều thể loại: Tản văn, tùy bút, thơ, truyện ngắn. Nhưng thơ mới thực sự tạo nên tên tuổi của Bùi Thị Thương. Thơ Bùi Thị Thương có nhiều nét mới so với những cây bút cùng thời và cả những người đi trước trong bút pháp và thể hiện nội dung tư tưởng. Những câu thơ Bùi Thị Thương viết về mẹ với những nét chân thực trong cuộc sống cơ cực đã tạo ra độ rung lớn trong lòng người đọc:
"Mẹ về bên phố
cuối ngày
Nhặt những mảng nắng
rơi bên thềm trống vắng
Đọng lại nơi góc phố
vắng teo
Nơi cô hàng rong ngồi
Trời se lạnh phố cuộn
mình trong trăn trở
Những con đường vắng
Thở đều nhịp mùa trôi
Ba tôi không về
Mẹ về gom nhặt tuổi
thơ tôi
Nơi con sông xưa tôi tắm
tuổi thơ lần sau cuối
Nơi mái tranh nghèo hẩm
hiu bữa cơm mỗi tối
Nơi gói xôi chiều thay
cơm, buổi ế hàng..."
(Trích bài thơ "Mẹ tôi dọn nắng")
Hiện thực cuộc sống đã được Bùi Thị Thương đưa vào thơ một cách tinh tế và đầy chất thơ. Giữa thực và mộng, sự trần trụi, cơ khổ của cuộc sống hàng ngày và những giấc mơ, những hoài vọng luôn luôn hiển hiện trong mỗi chúng ta:
"Nắng rát mùa tôi
Nắng rát hồn tôi
Tí tách hạt mưa trốn
tìm trên mí mắt
Lăn
Lăn...
Mùa trốn tìm nhau - hòn
đá cũng mòn
Những bài ca còn son chưa
một lần được căng tròn
nốt nhạc
Những giấc mơ còn non
chưa một lần tỉnh ngủ
mà còn
Tôi ru em ngủ - ngủ thôi
em
Ngủ giữa những muộn
phiền bão giông chưa kịp
trở mình vun vút
Ngủ thôi em khi giấc
chiêm bao chưa được lấp đầy
bởi những mộng mị ảo
huyền
Giấc mơ nghiêng nghiêng
- em tôi nghiêng nghiêng
Cánh diều nghiêng -
nghiêng giấc chiêm bao
Nắng chiều rớt giọt
chênh chao
Mùa vội tàn phai giữa
cuộc đời còn bao nhung nhớ?
Còn gì nữa chăng khi sắc
nắng nghiêng làm bạc đầu
Những bông bằng lăng đã
nhiều lần trổ quả...
Còn gì nữa chăng khi em
tôi đã qua bao mùa trăng
mà trăng chưa kịp chín
chỉ một lần
Còn gì nữa chăng khi đôi
môi em mấp máy
những nỗi niềm thầm
lặng không thốt nổi thành tên
Đời còn nhiều những
cuộc chia ly
chưa biết bao giờ tái
ngộ, khóc làm chi em tôi?
Đời vẫn còn lắm những
thị phi
mà giấc mơ mới mang màu
cổ tích
Còn chi đâu em khi tuổi
lên ba chỉ đến có một lần
Ước mơ đi em vì ước
mơ là điều là đời người phung phí
Khát khao đi em vì khát
khao là thứ duy nhất
em làm được cho mình...
Còn gì nữa chăng mùa
nằm đợi quả - quả chẳng đơm bông
Giữa những nhọc nhằn
bão giông
là những bàn tay nắm
chặt
Tình người bất chợt
lên men...
Tôi ru em tôi ngủ
Trăng nghiêng giữa trời!
(Giấc mơ nghiêng)
***
Trần Thị Triều Dương, Trần Thị Cổ Tích, Khôi Nguyên và Bùi Thị Thương, mỗi người mỗi cung bậc đã góp phần làm cho vườn thơ miền núi Ấn sông Trà thêm nhiều hương sắc.
Với những trải nghiệm , gắn bó với cuộc sống, yêu thơ hết mình, chúng tôi tin rằng, trong tương lai: Trần Thị Cổ Tích, Khôi Nguyên và Bùi Thị Thương sẽ gặt được những mùa vui trên cánh đồng thi ca.
Lê Ngọc Trác
Phố
biển La Gi mùa Trung Thu 2015