Chung Quân & Phạm Trọng Cầu

16 Tháng Giêng 202210:53 SA(Xem: 158)
Chung Quân & Phạm Trọng Cầu

Từ Chung Quân Tới Phạm Trọng Cầu: Ngôi làng Trong Ca Khúc Việt

Xã hội dân sự Việt Nam được xây dựng trên đơn vị căn bản “làng xã”, thường được nhiều người gọi một cách thương yêu, thiết tha là “làng tôi”. Khái niệm “làng” hay “làng tôi” do đấy, không chỉ là đơn vị nhỏ nhất, có khả năng chống ngoại xâm hữu hiệu và, bền bỉ mà, nhìn ở góc độ khác, thì “làng xã” cũng chính là chiếc nôi ươm trồng, vun xới tình yêu đất nước sâu, nặng.

Phải chăng vì thế, hình ảnh “làng” đã chiếm giữ một vị trí ưu ái trong văn chương cũng như âm nhạc?

Cụ thể, ở lãnh vực âm nhạc chúng ta có rất nhiều ca khúc nồng nàn tình yêu “làng tôi” hay “làng ta.” Tuy nhiên, theo tôi, có hai ca khúc nổi bật, được phổ biến, lưu truyền rộng rãi hơn cả, là ca khúc “Làng tôi” của nhạc sĩ Chung Quân và, “Trường làng tôi” của nhạc sĩ Phạm Trọng. (1)

Đó là hai ca khúc một khi đã đến được với người nghe thì, nhiều phần chúng sẽ ở lại bền lâu trong ký ức người thưởng ngoạn. Như một thứ tình yêu quê hương bất biến:

Làng tôi có cây đa cao ngất tầng xanh,
có sông sâu lơ lững vờn quanh,
êm xuôi về Nam
Làng tôi bao mái tranh san sát kề nhau,
bóng tre ru bên mấy hàng cau,
đồng quê mơ màng
Nhưng than ôi!
Có một chiều thu lá thu rơi,
có một chiều thu lá thu rơi,
Ôm súng nhìn quê tôi thầm mơ bóng...ngày về,
Mơ trong bóng ngày về.
Quê tôi chìm chân trời mờ sương!
Quê tôi là bao nguồn yêu thương!
Quê tôi là bao nhớ nhung se buồn!
Là bao vấn vương tâm hồn,
người bốn phương!”

(“Làng Tôi,” nhạc và lời Chung Quân.) (2)

Trong một bài viết mang tính kỷ niệm, hồi ức, tác giả Phạm Văn Kỳ Thanh (tức nhạc sĩ Phạm Mỹ Lộc) viết về nhạc sĩ Chung Quân, có những đoạn như sau:

“…Thầy Chung Quân tên thật là thầy Tiến. Ngày xưa thầy học nhạc ở Chủng Viện nên Thầy rất giỏi về hòa âm và viết hợp xướng. Sở dĩ học sinh Nguyễn Trãi yêu kính Thầy là vì được học nhạc với Thầy suốt bốn năm từ đệ thất đến đệ tứ. Còn các giáo sư khác trong bốn năm học chỉ học một năm họa hoằn mới học hai năm nếu thầy đó dạy hai môn học khác nhau. Tính Thầy hòa nhã nhưng rất nghiêm khắc. Tôi còn nhớ Thầy viết chữ rất đẹp. Nhiều khi bản nhạc Thầy viết trên bảng học trò không nỡ xóa đi dù hết giờ học. Điều đặc biệt là Thầy "vung" phấn trên bảng đen, chỉ với một nét Thầy tạo được cả năm dòng kẻ nhạc và khóa son cùng một lúc (…)

“Thầy Chung Quân viết nhạc rất ít, nhưng có bài ‘Làng tôi’ nổi tiếng cả nước. Theo giai thoại thì nhà sản xuất phim ở Hà Nội trước 54 (hình như phim ‘Kiếp Hoa’) đã dùng bài ‘Làng tôi’ nhưng không xin phép, khiến thầy Chung Quân đưa họ ra tòa, thầy thắng kiện. Lúc vào Sài Gòn thầy có tiền ‘tậu’ vespa rất sớm so với các thầy khác của trường Nguyễn Trãi.

“Trước năm 75, tôi đang học ở San Francisco thì nghe thấy thầy Chung Quân đang học tiến sĩ Sử Học ở New York. Sau đó cho đến khi thầy mất tôi không nghe thêm gì tin tức về thầy nữa. Sở dĩ tôi phải dài dòng để nhắc đến thầy Chung Quân kính yêu là vì ít nhiều, với những dòng nhạc ngây thơ thầy dạy dỗ thời niên thiếu, đã ươm mơ thành những dòng nhạc tình bất hủ sau này của các nhạc sĩ Vũ Thành An, Ngô Thụy Miên, Đức Huy, Nam Lộc, Võ Tá Hân và Phạm Mỹ Lộc (cũng chính là người viết bài này, chưa có ca khúc nào nổi tiếng và trở thành bất hủ cả! Nhưng, vì say mê âm nhạc tôi đã bỏ rất nhiều thì giờ đi đến từng địa phương của quê hương để nghiên cứu dân ca, mong có dịp từ những giai điệu đó viết được những dòng nhạc để trả nợ đất nước, trả nợ những thầy âm nhạc ít nhiều đã hướng dẫn tôi trong quá khứ như Chung Quân, Trần Văn Khê, Phạm Duy, Phạm Trọng Cầu. Và nhất là cống hiến cho các bạn Nguyễn Trãi hoặc khán thính giả bốn phương những âm điệu để quên đi những sự mệt nhọc trong cuộc sống hàng ngày.)…” (3)

Nếu ca khúc “Làng tôi” của nhạc sĩ Chung Quân là toàn cảnh ngôi làng của tác giả (?) được vẽ lại bằng âm nhạc qua hai thời kỳ: Thanh bình và chiến tranh thì, ca khúc “Trường làng tôi” của nhạc sĩ Phạm Trọng lại thu hẹp bối cảnh “làng” vào một tiêu điểm nhỏ: Ngôi trường làng. Nhưng không vì thế mà sáng tác của họ Phạm kém phần rung động, tha thiết.

Tình cờ nội dung ca khúc “Trường làng tôi” của họ Phạm cũng có hai phân cảnh tương phản là thanh bình và chinh chiến! Tuy nhiên, trước khi ra khỏi ca khúc của mình, tác giả đã cho “tiếng ê a” vang lên, như khẳng định nhịp đi tới sáng lạng của tương lai trẻ thơ:

Trường làng tôi cây xanh lá vây quanh
muôn chim hót vang lên êm đềm.
Lên trường tôi, con đê bé xinh xinh
len qua đám cây xanh nhẹ lướt.
Trường làng tôi hai gian lá đơn sơ
che trên miếng sân vuông mơ màng.
Trường làng tôi không giây phút tôi quên
nơi sống bao kỷ niệm ngày xanh.

(ĐK)

Nơi sống bao mái đầu xanh màu
Đời tươi như bao lá xanh, lá xanh
theo tháng ngày chiến cuộc lan tràn
qua xóm thôn nát ngôi trường xưa
Không bóng hình bao trẻ nô đùa,
Cùng nhau vang hát khúc ca vô tư
Mơ đến ngày nước non thanh bình
trong thôn xóm ấm ngôi trường xưa

*

Trường làng tôi nay vang tiếng ê a,
nay in bóng bao em nô đùa
Trường làng tôi không giây phút tôi quên
dù cách xa muôn trùng trường ơi…”

(“Trường làng tôi,” nhạc và lời Phạm Trọng) (4)

.

Nếu hiểu làng là chiếc nhau nối liền con người Việt Nam vào với tổ quốc thì, tôi tin, với những người sinh ra, lớn lên ở thành phố, nhưng qua văn chương, âm nhạc, vẫn có thể có được một “làng tôi” nào đó, cho riêng mình.

 (Calif. Sept. 3rd 2013)
________

Chú thích:

(1): a- Tới nay, chúng ta vẫn chưa có được một tiểu sử đầy đủ, chi tiết về cuộc đời, sự nghiệp của nhạc sĩ Chung Quân; ngoài bài viết của tác giả Phạm Văn Kỳ Thanh, được web-site “dac trung” phổ biến, mà chúng tôi đã trích dẫn. b- Trong khi đó, theo trang nhà Wikipedia – Mở thì: Nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu sinh ngày 25 tháng 12 năm 1935 tại Phnôm Pênh. Ông mất năm 1998 tại Saigon. Họ Phạm từng theo học trường Quốc Gia Âm Nhạc và Kịch Nghệ Saigon; trước khi qua Pháp, thi vào Nhạc viện Paris (Conservatoire Supérieur de Musique de Paris). Ngoài ca khúc “Trường làng tôi”, ông còn có thêm ca khúc “Mùa thu không trở lại”, viết trong thời gian ở Paris, cũng được rất nhiều người yêu thích.

Tưởng cũng nên nhấn mạnh: Trước biến cố 30 tháng 4-1975, tác gỉa “Trường làng tôi” ký tên “Phạm Trọng” cho tất cả những sáng tác của ông. Sau tháng 4-1975, ở lại Saigon, ông mới ký đầy đủ ba chữ “Phạm Trọng Cầu” (là tên thật), cho các sáng tác cũ cũng như mới của mình.

(2): Ca từ của ca khúc này, chúng tôi có được nhờ sự giúp đỡ của hai nhạc sĩ Vũ Thành An và Nguyên Bích.

(3) Theo Phạm Văn Kỳ Thanh, trang nhà “dactrung,” phần liệt kê tên các nhạc sĩ.

(4) Nđd.

 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
20 Tháng Bảy 2022(Xem: 1574)
23 Tháng Tư 2022(Xem: 12724)
23 Tháng Sáu 2021(Xem: 1770)
22 Tháng Sáu 2021(Xem: 1332)
22 Tháng Sáu 2021(Xem: 1243)
22 Tháng Sáu 2021(Xem: 1159)
Du Tử Lê Thơ Toàn Tập/ Trọn bộ 4 tập, trên 2000 trang
Cơ sở HT Productions cùng với công ty Amazon đã ấn hành Tuyển tập tùy bút “Chỉ nhớ người thôi, đủ hết đời” của nhà thơ Du Tử Lê.
Trường hợp muốn có chữ ký tác giả để lưu niệm, ở Việt Nam, xin liên lạc với Cô Sóc, tel.: 090-360-4722. Ngoài Việt Nam, xin liên lạc với Ms. Phan Hạnh Tuyền, Email:phanhanhtuyen@gmail.com
Ở lần tái bản này, ngoài phần hiệu đính, cơ sở HT Productions còn có phần hình ảnh trên dưới 50 tác giả được đề cập trong sách.
TÁC GIẢ
(Xem: 14012)
Có thể nhiều người quên rằng trước khi trở thành họa sĩ nổi tiếng, có tranh được trưng bày tại nhiều bảo tàng viện quốc tế, họ Lê vốn là một nhà thơ.
(Xem: 12192)
Trong lịch sử tân nhạc Việt, dường như không có một nhạc sĩ nào nổi tiếng ngay với sáng tác đầu tay, ở tuổi niên thiếu, khi chỉ mới 14, 15 tuổi, như trường hợp Cung Tiến
(Xem: 30832)
Bài thơ đầu tiên (?) của Tô Thùy Yên được giới thiệu trên Sáng Tạo, gây tiếng vang lớn và, dư âm của nó, kéo dài nhiều năm sau, là “Cánh đồng con ngựa chuyến tàu” viết tháng 4 năm 1956.
(Xem: 372)
Nhưng tôi vẫn yêu (yêu lắm,) việc làm của bạn. Bởi vì, với tôi, tự thân đời sống bạn tôi, đã là một trường khúc
(Xem: 12256)
Hay ước nguyện cuối cùng trước khi nhắm mắt, không chỉ của giới trẻ mà, của rất nhiều văn nghệ sĩ thời đó là, một lần được đứng dưới những ngọn đèn vàng của ga Lyon!
(Xem: 72)
Ra hải ngoại ngay từ 1975, cho đến nay ông là tay bút cựu trào hiếm hoi vẫn còn viết, viết hay cho đến ngày tháng chót.
(Xem: 137)
Tôi cười. Đúng là dutule! Rõ ràng nhà thơ đã tự “chẩn đoán” ra cái bệnh của thơ mình.
(Xem: 13996)
Tôi là người lúc nào cũng ao ước rằng cộng đồng Việt Nam ở hải ngoại của chúng ta mỗi ngày một trù phú trên mọi phương diện,
(Xem: 7401)
Đầu mùa Dã quỳ nở năm nay, Du Tử Lê lặng lẽ trở lại Pleiku, miền đất mà ông đã gửi gắm một thời thanh niên của mình ở đấy.
(Xem: 4883)
Nói như Orchid Lâm Quỳnh, không có cái gọi là “better place” cho bố, vì bố đã rất ấm áp, bình an trong ngôi nhà đó. Thiên đàng ở đâu thì kệ nó chớ!
(Xem: 14875)
Tình Sầu Du Tử Lê - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Phạm Duy - Tiếng hát: Thái Thanh
(Xem: 4321)
Nhưng, khi em về nhà ngày hôm nay, thì bố của em, đã không còn.
(Xem: 4682)
Thơ Du Tử Lê, nhạc: Trần Duy Đức
(Xem: 5232)
Thời gian vừa qua, nhà thơ Du Tử Lê có nhận trả lời phỏng vấn hai đài truyền hình ở miền nam Cali là SET/TV và V-Star-TV.
(Xem: 5255)
Triển lãm tranh của Du Tử Lê, được tổ chức tại tư gia của ông bà Nhạc Sĩ Đăng Khánh-Phương Hoa
(Xem: 25583)
Tôi gọi thơ Du Tử Lê là thơ áo vàng, thơ vô địch, thơ về đầu.
(Xem: 19629)
Nhà báo Vũ Ánh phỏng vấn Du Tử Lê 11-2013
(Xem: 17163)
12-18-2009 Nhà thơ Du Tử Lê phỏng vấn nhạc sĩ Thân Trọng Uyên Phươn
(Xem: 20660)
Khi gối đầu lên ngực em - Thơ Du Tử Lê - Nhac: Tịnh Hiếu, Khoa Nguyễn - Tiếng hát: Đồng Thảo
(Xem: 18419)
Người về như bụi - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Quốc Bảo - Tiếng hát: Kim Tước
(Xem: 17170)
Hỏi chúa đi rồi em sẽ hay - Thơ: Du Tử Lê - Nhạc: Hoàng Thanh Tâm - Tiếng hát: Tuấn Anh
(Xem: 14638)
Khái Quát Văn Học Ba Miền - Du Tử Lê, Nguyễn Mạnh Trinh, Thái Tú Hạp
(Xem: 13816)
2013-03-30 Triển lãm tranh Du Tử Lê - Falls Church - Virginia
(Xem: 13941)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 12820)
Triển Lãm Tranh Du Tử Lê ở Hoa Thịnh Đốn
(Xem: 12434)
Triển lãm Tranh và đêm nhạc "Giữ Đời Cho Nhau" Du Tử Lê đã gặt hái sự thành công tại Seattl
(Xem: 19556)
Nhà báo Lê Văn là cựu Giám Đốc đài VOA phần Việt Ngữ
(Xem: 26792)
ngọn cây có những trời giông bão. ta có nghìn năm đợi một người
(Xem: 31522)
Cung Trầm Tưởng sinh ngày 28/2/1932 tại Hà Nội. Năm 15 tuổi ông bắt đầu làm thơ,
(Xem: 22894)
Tên thật Nguyễn đức Quang, sinh năm 1944 tại Sơn Tây. Theo gia đình vào Nam năm 1954
(Xem: 24899)
ơn em thơ dại từ trời/theo ta xuống biển vớt đời ta trôi/ơn em, dáng mỏng mưa vời
(Xem: 27715)
Nhạc sĩ Đăng Khánh cư ngụ tại Houston Texas, ngoài là một nhạc sĩ ông còn là một nha sĩ
(Xem: 27231)
Nhan đề đầu tiên của ca khúc “Hạnh phúc buồn,” là “Trong tay thánh nữ có đời tôi.”
(Xem: 22882)
Bác sĩ Bích Liên tốt nghiệp cử nhân Khoa học tại Đại Học UCI (1982), Tiến sĩ Y Khoa Đại học UCI (1987
Khách Thăm Viếng
838,035